Güney Kore ve ABD’den araştırmacılar, yaşlanmanın sadece ferdi hücre süreçlerinden ibaret olmadığını, kan yoluyla bedende yayılabilecek “bulaşıcı” bir düzenek olabileceğini ortaya koydu.
Hakemli bilimsel mecmua Metabolism’de yayınlanan çalışmada, insan hücreleri ve fareler üzerinde yapılan deneylerde, yaşlı bireylerden alınan HMGB1 isimli DNA düzenleyici proteinin genç hücrelere enjekte edilmesiyle, bu hücrelerin süratle yaşlanma belirtileri göstermeye başladığı bulundu.
YAŞLANMA SİNYALİ TAŞIYAN PROTEİN
Normalde hücre çekirdeğinde bulunan HMGB1, DNA’yı düzenleyen bir protein. Lakin hücre yaşlanmaya başladığında yahut gerilime girdiğinde çekirdekten salınarak hücrenin bölünmeyi durdurduğu ve bozulmaya başladığı “senesens” sürecini tetikliyor.
Araştırma takımına nazaran HMGB1’in iki formu var. İndirgenmiş (reduced) form, oksijen azlığında ortaya çıkıyor ve sağlıklı hücrelere bağlandığında onları da yaşlandırıyor. Oksitlenmiş (oxidized) form ise tıpkı etkiyi göstermiyor; hücreler olağan formda bölünmeye devam ediyor.
Çalışmada, insan böbrek, akciğer, kas ve cilt hücreleri indirgenmiş HMGB1’e maruz bırakıldığında, bu hücreler süratle yaşlanma belirtileri (senesens) ve iltihap molekülleri salgılamaya başladı. Oksitlenmiş formda ise hücreler sağlıklı kaldı.
Fare deneylerinde de misal sonuçlar elde edildi. Genç, sağlıklı farelere indirgenmiş HMGB1 enjekte edildiğinde, yalnızca bir hafta içinde erken yaşlanma belirtileri gözlendi.
YAŞLILARDA YÜKSEK SEVİYEDE
70-80 yaş aralığındaki yetişkinlerden alınan kan örneklerinde indirgenmiş HMGB1 düzeyinin, 40’lı yaşlardaki bireylere kıyasla çok daha yüksek olduğu belirlendi. Tıpkı durum yaşlı laboratuvar farelerinde de görüldü.
Kore Üniversitesi’nden araştırmacı Ok Hee Jeon, “Bu çalışma, yaşlanma sinyallerinin sırf ferdî hücrelerle sonlu olmadığını, kan yoluyla sistem genelinde iletilebileceğini gösteriyor” dedi.
Bu bulgular, yaşlanmanın hücreden hücreye adeta “mikroskobik vampirler” üzere yayıldığını ortaya koyarken, ileride yaşlanmayı yavaşlatmaya yönelik tedaviler için de yeni bir maksat sunuyor.
Araştırmacılar, çalışmanın şimdi erken kademede olduğunu fakat yaşlanma sistemlerini anlamada kritik bir adım niteliği taşıdığını belirtiyor.
