İsrail Başbakanı Netanyahu, ABD Dışişleri Bakanı Marco Rubio’nun da katıldığı aktiflikte, ilgisiz yere mevzuyu Siloam Yazıtı’na getirmesi tartışılıyor. Türkiye’nin ısrarlı taleplere karşın vermek istemediği yazıt, İsrail’in tarihiyle temaslı üzere sunuluyor. İsrail, bu yazıtı, “Yahudilerin Kudüs’teki tarihi, kültürel ve dini köklerinin binlerce yıl önceye dayandığının kanıtı” olarak sunuluyor. Bu eser İsrail tarafından “modern Yahudi devletinin tarihî meşruiyetini” destekleyen bir öge olarak görülüyor.
İsrail bu türlü bir telaffuz geliştirse de ne izlediği siyaset ne de bölge ülkeleriyle alakaları, varlığını tarihi bir delile dayandırma gereksinimi duymadığını gösteriyor. İsrail tarihi kökenini tarihi bir evrakla ispat etmek isterse Filistin halkının da binlerce yıldır bölgede olduğuna dair daha güçlü tarihi ispatlar var.
Netanyahu, 15 Eylül’de Rubio ile Mescid-i Aksa yakınlarındaki tünelleri gezerken, manasız yere mevzuyu Siloam Yazıtı’na getirdi.
Tünelde, Siloam Yazıtı’nın bir kopyası da bulunuyordu ve duvara monte edilmişti. Netanyahu, dini bahislerle ilgisi bilinen ve İncil’i sık sık referans alan ABD Dışişleri Bakanı Rubio’yu ya etkilemek istedi, ya da tartışmanın içine çekmek istedi.
NETANYAHU DAİMA BU YAZITI İSTİYOR
Netanyahu, Osmanlı periyodunda Doğu Kudüs’te bulunarak İstanbul Arkeoloji Müzesi’ne getirilen Siloam Yazıtı’nı geçmişte de Türkiye’den istediğini, lakin o periyot İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanı olan Recep Tayyip Erdoğan ve seçmen tabanı sebebiyle yazıtı alamadığını söyledi.
Netanyahu, savına nazaran, yazıtı eski Başbakan Mesut Yılmaz’dan istemişti. 1998 yılında Yılmaz’ı İsrail’de ağırladığını anımsatan Netanyahu, aralarında geçen konuşmayı şöyle aktardı:
“O vakitler Türkiye ile kusursuz münasebetlerimiz vardı. Son vakitlerin imtihanına dayanamadılar ancak o devirde çok uygundular. Başbakanlık konutunda hoş bir akşam yemeğinin akabinde salonda kahve içiyorduk ve dedim ki, ‘Sayın Başbakan, sizden bir ricam olacak’ O da ‘Evet, buyurun’ dedi. Ben de şöyle dedim: ‘Burada, az evvel gezdiğimiz tünelde bulunan bir tablet var, İbranice bir taş tablet. 2700 yıl evvel Kral Hizkiya tarafından kazdırılmış. ‘Bakın’ dedim, ‘size bir teklifim var. Bizim müzelerimizde binlerce Osmanlı yapıtı var. İstediğinizi seçin, size verelim. Bir değiş tokuş yapalım.’ Fakat o, ‘Hayır, üzgünüm, bunu yapamam’ dedi.”
Netanyahu kendisinin ısrarlı tekliflerine karşılık Mesut Yılmaz’ın, “İstanbul’un belediye başkanı olan birinin başını çektiği büyüyen bir İslamcı taban var. İsmini biliyorsunuz. Türk halkının bu kesitinden, Kudüs’ün 2700 yıl evvel Yahudi kenti olduğunu gösteren bir tableti İsrail’e vermemize reaksiyon gelir.” dediğini de argüman etti.
CUMHURBAŞKANI ERDOĞAN SERT REAKSİYON GÖSTERDİ
Netenyahu’nun bu açıklamasına Çumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan dün sert karşılık verdi ve detaya girmeden geçmişi hatırlattı. Erdoğan, “Kudüs-ü Şerif’i namahrem ellerin kirletmesine müsaade vermeyiz. Hitler özentisi tiplerin kuyruk acısı tahminen de hiç geçmeyecek. İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanlığımızda bundan 27 yıl evvel ortaya koyduğumuz hali tahminen de hiçbir vakit unutmayacaklar. Varsın onlar öfke nöbetleri geçirmeye devam etsin.” dedi.
Siloam Yazıtı, metnine bakıldığında, İsrail devletinin varlığını tek başına yasal kılabilecek bir tarihi eser de değil. Metin, “Siloam Havuzu’ndan Tapınak Dağı’nın güney ucunun altındaki Davut Kenti’ne su getiren tünelin inşasını” detaylarıyla anlatıyor. Bu yazıt, tünelin Kral Hizkiya periyodunda inşa edildiğine dair İncil’deki anlatımı yansıtıyor.
İSTANBUL’DA 3 KIYMETLİ ESER VAR
İstanbul Arkeoloji Müzesi’nde bölgeye ilişkin aslında 3 değerli eser var.
Bu eserlerdern bir başkası 1908 yılında bulunan Gezer takvimi. Bu takvim, MÖ 10. yüzyıldan kalma, tarım döngüsünü anlatan ve en eski İbranice metinlerden biri. 1871 yılında bulunan bir öteki yapıtta Kudüs’teki Tapınak Dağı’nda bulunan Tapınak Uyarısı yazısı. Bu yapıtların tümü İstanbul’da bulunuyor. İmparatorluk toprağında bulunan yapıtların imparatorluk malı olması sebebiyle İstanbul’a getirilen eserler, dayanıklı halde korunuyor.
AFYONCU: YAZITIN TARİHİ TARTIŞMALI
Profesör Erhan Afyoncu, Siloam yazıtın tarihi konusunda kuşkular olduğunu, X’ten yaptığı paylaşımda gündeme getirmişti ve “Metin, Eski Ahit’te Kral Hezekiya periyodunda anlatılan Asur kuşatması tehlikesine karşı inşa edilen su kanalıyla ilişkilendirilmiş olsa da, tarihiyle ilgili farklı görüşler de vardır.” demişti.
Metindeki Kral Hizkaya yahut Hezekiah, Netanyahu’nun ilgisi bir müddettir çeken bir tarihi figür.
22 Eylül 2018 tarihli The Times of İsrael gazetesindeki habere nazaran, Netanyahu, bu yapıta ait şöyle konuştu:
“Yahudi halkı ile Kudüs, Davut kenti ve Tapınak Dağı arasındaki kadim bağa dair taşa kazınmış daha yeterli, daha kesin bir delil var mı? diye sordu. Elbette yok.”
NETANYAHU KRAL HEZEKİYA DEVRİ İLE BAĞ MI KURMAK İSTİYOR?
The Times of İsrael gazetesindeki 22 Ağustos 2018 tarihli bir haber, İsrail Başbakanın bu yazıta ait farklı bir planı olduğunu düşündürüyor. Haberde şöyle denildi:
“Benayahu ben Netanyahu ismini taşıyan 2 bin 600 yıllık bir kil tablet, önümüzdeki yıl Başbakanlık Ofisi’ne ödünç verilecek. MÖ 511 tarihli eser, İncil’deki Birinci Tapınak’ın yıkılmasının akabinde Babil sürgünü sırasında kazınmış. Tablet, Başbakan Binyamin Netanyahu tarafından Yahudi halkının uzun tarihini ve İsrail’den sürgün edilişini vurgulamak için ileri gelen konuklara gösterilecek.” deniyor.
Gazetedeki birebir haberde, “Netanyahu’nun 13 Mayıs Kudüs Günü’nde İncil Toprakları Müzesi’nde özel bir toplantı düzenlediği ve müze küratörlerinin, başbakana isminin yazılı olduğu tableti göstererek sürpriz yaptığı” da belirtiliyor.
NETANYAHU İSMİNİ DEĞİŞTİRMİŞTİ
Haberde, İsrail Başbakanın her ne kadar bu isim benzerliğini bir biçimde kullandığı ve kendisine tarihi kökenleri aradığı anlaşılsa da, bu duruma karşılık, “Netanyahu’nun tabletteki Netanyahu’nun soyundan gelmesi pek muhtemel değil, çünkü başbakanın babası Polonya’dan İsrail’e geldiğinde soyadını Benzion Mileikowsky’den değiştirmişti.” de deniyor. Yani Netanyahu, şuurlu olarak Kral Hizkaya devriyle ilişkilendirecek bir isim seçmiş.
ANTİK ESER KOLEKSİYONU VAR
Netanyahu, antik yapıtlardan oluşan bir koleksiyona esasen sahip ve konutuna gelenlere de gösteriyor. The Times Of İsrael’deki bir haberde, “Amerikalı rock kümesi Aerosmith, 2018 yılında bir konserin akabinde başbakanı ziyaret etti ve başbakan onlara, İncil’deki kral Hizkiya ismine çalışan ve Netanyahu ben Yoaş isimli bir yetkilinin mühür yüzüğünü gösterdi.” deniyor.
Netenyahu, ısrarla Kral Hizkiya için çalışan bir tarihi kişilik ile kendi arasında bağ kurmaya çalışıyor. Aslında ismini değiştirirken de bu tarihi kişiliğin ismini seçmiş durumda.
Siloam Yazıtı da Kral Hizkiya ile ilişkili. Wikipedia’da, bu kral konusunda şu bilgi var:
“Eski Kudüs kenti, bir dağın üzerinde bulunduğu için neredeyse her yönden savunulabilir bir pozisyondaydı; lakin taze su kaynağı olan Gihon Pınarı, Kidron Vadisi’ni gören uçurumun kenarındaydı. Kutsal Kitap’a nazaran, Kral Hezekiya (Hizkiya), Asurluların kenti kuşatacağından korkarak, çeşmenin suyunu Siloam Havuzu’na yönlendiren bir kanal kurdu.”
İsrail’in daima geri çevrilmesine karşın, ısrarla istediği yazıtların İstanbul Arkeoloji Müzesi tarafından sıkı korunduğu ve çalma üzere teşebbüsleri karşı tedbir alındığı da biliniyor.
