İlk bakışta, Polonya’nın küçük Pniewo köyü etrafındaki görüntüde sıra dışı bir şey yokmuş üzere görünüyor. Lakin bu imgenin altında karanlık bir tarih yatıyor: Nazi yeraltı kenti.
Festungsfront Oder-Warthe-Bogen, ya da bilinen ismiyle Ostwall, Adolf Hitler’in Almanya’nın doğu hududunu Polonya ve Sovyetler’e karşı garantiye almak için 2. Dünya Savaşı öncesinde inşa ettirdiği devasa bir yeraltı kompleksiydi.
Oder ve Warta ırmakları ortasındaki bölgede yer alan bu sistem, yaklaşık 30 kilometre uzunluğunda tüneller, yeraltı tren istasyonları, savaş tesisleri ve dev şaftlardan oluşuyor.
80 KİLOMETRELİK SAVUNMA HATTI
Proje 1930’larda başlatıldı. Hitler 1935’te bölgeye gelip çalışmaları onayladı. Mühendisler 1951’e kadar sürecek 80 kilometrelik bir savunma sınırı planladı.
Milyonlarca metreküp beton kullanılan merkez kısım, on binlerce askeri barındıracak kapasitedeydi. Fakat 1938’de Almanya’nın istikameti Fransa’ya çevrilince inşaat durdu.
1939’da Polonya’nın işgaliyle çizginin stratejik ehemmiyeti ortadan kalktı. 1945’te Kızıl Ordu yalnızca üç gün içinde çizgisi ele geçirdi.
TERK EDİLİŞ VE DÖMÜŞÜM
Savaş sonrası bir devir Polonya ordusu tesisi kullansa da maliyet nedeniyle 1960’larda büsbütün terk edildi.
21. yüzyılda ise Avrupa Birliği dayanağıyla karanlık turizmin cazibe merkezlerinden biri haline geldi. 2011’de açılan Miedzyrzecz Tahkimat Bölgesi Müzesi, 19 millik tünel kısmını ziyaretçilere açtı.
Bugün, yerin 40 metre altına inen dev şaftlar, ray döşeli geniş koridorlar ve askerlerin hayat alanlarını canlandıran modellerle ziyaretçilere Nazi mühendisliğinin ürpertici izlerini sunuyor.
YERALTININ YENİ SAKİNLERİ: YARASALAR
Kompleksin en dikkat cazip özelliği ise artık askeri değil, doğal. Nazi askerlerinin terk ettiği tünelleri 1970’lerden itibaren yarasalar keşfetti. Her sonbaharda Orta Avrupa’nın dört bir yanından gelen yaklaşık 40 bin yarasa burada kış uykusuna yatıyor.
Bugün 12 farklı çeşidin barındığı Ostwall, Avrupa’nın en büyük yarasa kolonilerinden birine konut sahipliği yapıyor. Ziyaretçiler, kimi vakit karanlıktan ansızın çıkan yarasalarla, kimi vakit da tavanda sessizce sarkan binlercesiyle karşılaşıyor.
Müze, bu periyotta hayvanlara dinlenme alanı sağlamak için ziyaretleri kısıtlıyor.
