İsrail ve İran ortasında 12 gün boyunca devam eden savaş ABD’nin de arabuluculuğunda sağlanan ateşkesle sona erse de İran’da çabucak her gün yaşanan “gizemli” patlama ve yangınlar sabotaj kuşkularını de beraberinde getirdi.
The New York Times (NYT) gazetesinin haberine nazaran, iki haftayı aşkın müddettir İran’ın farklı bölgelerinde “gizemli” patlama ve yangınlar meydana geldi, apartmanlar, petrol rafinerileri, havalimanı yolu ve ayakkabı fabrikası üzere yerler alevler içinde kaldı. İranlı yetkililer kamuoyu önünde yaptıkları açıklamalarda yaşananları tesadüf olduğunu söyledi ya da sebebinin eskiyen altyapı olduğunu savundu. Lakin, ortalarında İran İhtilal Muhafızları Ordusu’nun bir mensubunun da olduğu üç İranlı yetkili, bu olayların sabotaj hareketi olduğu kanısında.
Haberde, İran hükümetinin bocalamasını isteyen pek çok düşmanının olduğu fakat yetkililerin İsrail’den şüphelediği söz edildi. İsrail daha evvel de İran topraklarında patlama ve suikastlar düzenlemiş, ilan edilen ateşkesin akabinde İran’da faaliyet göstermeye devam edeceklerini açıklamıştı.
“İSRAİL’İN DAHLİ OLDUĞUNDAN ŞÜPHELENİLİYOR”
İran ile temasları olan Avrupalı bir yetkili de akınların sabotaj olduğunu ve bunda İsrail’in dahlinin olduğundan şüphelendiğini belirtti. Gazeteye konuşan dört kaynak da kamuoyuna açıklama yapma yetkileri olmadığı için kimliklerinin zımnî kalmasını kaide koşarken, İranlı yetkililer sabotaj argümanlarına dair rastgele bir delil sunmadı.
Kamuoyuna açıklama yapan İranlı yetkililer ise yangın ve patlamaları gaz sızıntısı, çöp yangını ya da eskiyen altyapı üzere sebepler bağladı. Lakin ülke çapında bir ya da iki günde bir neden gaz patlamalarının yaşandığı konusunda ikna edici bir izahat sunamadılar.
Yaşanan kimi olaylar stratejik altyapı alanlarında meydana geldi. Bunların ortasında cumartesi günü güneydeki Abadan kentinde kıymetli bir petrol üretim tesisinde çıkan ve bir kişinin vefatına yol açan yangın da vardı. Apartmanlar ve fabrikalar üzere yerlerde yaşanan öbür patlamalar ise kaos ve istikrarsızlık hissini artırdı.
“OCAĞI VE GAZI AÇARAK BİNADAN ÇIKMIŞLAR”
İran, Meşhed Milletlerarası Havalimanı’nda yaşanan yangını “otların denetimli bir biçimde yakılması” ile açıklamış, başşehir Tahran’daki bir öbür yangını ise çöp yangını olarak izah etmişti. Öbür birçok olay için yapılan yaygın açıklama ise gaz sızıntısı oldu.
Fakat apartmanlarda meydana gelen patlamalardan kimileri o kadar güçlüydü ki patlamaların akabinde ağır duman bulutları gökyüzüne yükseldi, binaların duvarları ve tavanları çöktü.
Kum kentinde bir apartmanda yaşanan patlamanın akabinde apartmanda bomba patlamış üzere bir manzara oluştu. Birinci katın duvarları yıkıldı, camlar patladı. Sokakta park halinde olan sarı bir taksi enkaz altında kaldı. Patlamada yedi kişi yaralandı ve olay yerinin etrafındaki geniş bir alan da enkaz altında kaldı.
NYT’ye konuşan iki İranlı yetkili, burada patlamanın yaşandığı birimin ocağı ve fırının gazını açarak güya kasıtlı olarak yangın başlatmak için bu biçimde binadan ayrılan iki casus tarafından kiralandığını söyledi.
“PANİK YARATMAK İSTİYORLAR”
Benzer bir olay başşehir Tahran’daki çok katlı bir binada da meydana geldi. Kelam konusu binada yargı erki çalışanlarına indirimli konut sağlanıyordu. Patlamada duvarlar ve pencereler büyük ziyan gördü. Üç İranlı yetkili, bunu yapan sabotajcıların savcı ve yargıçlar ortasında gaye olabileceklerine dair panik yaratmak istediğine inandıklarını anlattı. Bunun İsrail’in İranlı nükleer bilim insanlarını maksat almasına misal olduğu tabir edildi.
Devrim Muhafızları mensubu, tüm bu olayların kümülatif tesirinin, hem yetkililer hem halk ortasında artan bir telaş olduğu yorumunu yaptı.
İran’ın Kaşan kentinden Muhammed isimli bir kafe ve sanat galerisi yöneticisi de mevzuya ait olarak “Pek çoğumuz bunu İsrail’in yaptığını ve savaşın tekrar başlayacağını düşünüyor” dedi, Kaşan’ın birtakım nükleer tesis ve füze üslerine yakın olması hasebiyle bilhassa “korkmuş ve paranoyak” bir halde olduklarını anlattı.
Habere nazaran, pek çok İranlı, İran İhtilal Muhafızları’nın üst seviye isimlerinden Gulam Hüseyin Gaybparvar’ın vefatını de sorguluyor. Devlet basınında çıkan haberlerde, askerin 1980’li yıllarda Irak ile savaşta aldığı kimyasal silah yaralarından kaynaklı komplikasyonlardan öldüğü söz edilmişti. Haberde, bu yaralanmanın olumsuz tesirlerinin İsrail ile savaş sırasında gerilim sebebiyle kötüleştiği belirtilmişti.
