İngiltere ordusuna mensup bir askerin Afganistan vatandaşlarının isimlerinin yer aldığı bir listeyi kazara yanlış bireylere göndermesinin 100 bin Afganistanlının hayatını tehlikeye attığı ortaya çıktı. Sızıntının önünü almak ve olayın üzerini örtmek isteyen İngiltere hükümetleri bunun için 7 milyar sterlini gözden çıkardı.
The Times gazetesinin haberine nazaran, Şubat 2022 tarihinde yanlış bireylere e-posta yoluyla gönderilen bir bilgi seti, Taliban’ın bunu bir “ölüm listesi” olarak kullanabileceği kaygılarını beraberinde getirdi.
E-postayı gönderen asker, temelinde İngiltere’ye sığınma müracaatlarını doğrulamaya çalışıyordu. Sonunda yanlış ellere geçen bu veritabanında 33 bin kayıt vardı ve on binlerce Afganistan vatandaşının isimlerini içeriyordu. Vakit içinde el değiştiren bilgileri alan bir kişi, listeyi Facebook’ta yayınlama tehdidinde bulundu. Bunun ise 2021 yılında 20 yılın akabinde ülkenin denetimini tekrar ele geçiren Taliban için bir “öldürme listesi” fonksiyonu görebileceğinden tasa edildi.
Sızıntının önünü almak ve detayların kamuoyu ile paylaşılmasını durdurmak için “Rubific Operasyonu” isimli “çok gizli” bir operasyon başlatıldı. Yaşanan olaya müdahale etmek için halkın vergilerinden 7 milyar dolarlık kısım kullanıldı. Yapılan çalışmalar ortasında barış devrinde gerçekleştirilen en büyük saklı tahliye operasyonu da vardı.
MAĞDURLARA İKAZ YAPILMADI, BAKANLAR ÜSTÜNÜ ÖRTMEYE ÇALIŞTI
Bu tıp bir kararın varlığının bile kamuoyuna duyurulmasını yasaklayan ve Eylül 2023’te yürürlüğe konulan “süper ihtiyati önlem kararı”, The Times gazetesinin başını çektiği 2 yıl süren hukuk uğraşının akabinde kaldırıldı.
Fakat daha sonra verilen süreksiz ihtiyati önlem kararı, veritabanında tam olarak ne olduğuna dair hassas bilgilerin yayınlanmasını yasakladı. İngiltere hükümeti, sızdırılan listenin Afganistan vatandaşlarına muhtemel bir risk oluşturmayı sürdürdüğünü savundu.
“Süper ihtiyati önlem kararının” kaldırılması ise Savunma Bakanı John Healey’nin talimatını verdiği bağımsız bir incelemenin akabinde geldi. Değerlendirmede Taliban’ın listedeki isimleri maksat alma niyetinin olduğuna dair birinci tasaların azaldığı söz edildi. İncelemede ayrıyeten ihtiyati önlem kararının “veri setinin Taliban açısından pahasını artırarak işleri daha da kötüleştirebileceği” söz edildi.
Yaşanan bu sızıntıdan etkilenen dünya çapında 900 kadar kişinin İngiltere hükümetine açmaya hazırlandığı davanın ise en az 250 milyon sterline mâl olması bekleniyor. Habere nazaran, sızıntıdan etkilenenlerin çok büyük bir kısmı tehlikede oldukları konusunda uyarılmamış, bakanlar ise bu esnada olayın üstünü örtmeye çalışmıştı.
DAHA EVVEL SATILARAK EL DEĞİŞTİRDİ
İngiltere Savunma Bakanlığı’na nazaran, Taliban’ın kelam konusu bilgilere erişmesi durumunda bu 100 bin kadar Afganistan vatandaşının vefat, azap, gözdağı ya da taciz riski ile karşı karşıya kalabileceği manasına geliyordu. Dataların ortasında e-posta adresleri ve telefon numaraları üzere hassas bilgilerin olduğu tabir edildi. İngiliz makamlarına nazaran, “100 bin Afgan” hesabı İngiltere’den sığınma isteyen bireylere ek olarak kimileri data setinde ismen belirtilen aile üyelerinin de sayılmasıyla yapılmıştı.
İngiltere ve Pakistan’daki kimi bireylerin ise bugün hâlâ bu veritabanını elinde bulundurduğuna inanılıyor. Anlaşılabildiği kadarıyla, liste, en az bir defa çok büyük bir meblağ karşılığında satılmıştı.
Listedeki birtakım bireylerin İngiltere askerlerinin yanında hizmet verdiği, Afganistan’daki savaşta hayatlarını riske atmış olan beşerler olduğu belirtildi. Pek çok öteki kişinin durumunun ise bu olmadığı tabir edilse de bu şahıslar de “Afgan Yine Yerleştirme ve Yardım Politikası” (Arap) kapsamında İngiltere’ye gitmek için müracaat yapmış isimlerdi.
18 BİN 500 AFGAN İNGİLTERE’YE GETİRİLDİ
Maliye Bakanı Rachel Reeves, Ekim 2024’te, Muhafazakar Parti hükümetinin iktidarda olduğu devirde bilinmeyen bir plana imza attı. Bu plan, sızıntıdan etkilenen 25 bin kişinin İngiltere’ye getirilmesi için 5 senede 7 milyar sterlin harcanmasını öngörüyordu. Bu siyaset, haziran ayında 42 bin 500’ü aşkın kişiyi İngiltere’ye getirecek halde genişletildi.
Sızdırılan dokümanlardaki 18 bin 500 Afganistan vatandaşı ise halihazırda İngiltere’ye getirilerek otellere ve askeri üslere yerleştirilmiş durumda.
İngiltere Savunma Bakanı Healey, yapılan değerlendirmenin akabinde, “daha evvel intikam riski altında olduğu bedellendirilen insanların kalanının getirilmesini” öngören kapalı Afgan Müdahale Rotası (ARR) planını rafa kaldırdı.
Öte yandan, halihazırda davet mektuplarını almış olan 5 bin 400 Afgan, gelecek haftalarda İngiltere’ye getirilecek ve ülkeye getirilen Afgan sayısı 23 bin 900’e yükselecek. Etkilenen öteki Afganlar ise geride bırakılacak.
İngiltere Savunma Bakanlığı, sızıntıdan etkilenen 6 bin 900 kişi için ihlalin maliyetinin belirtilmeyen bir mühlet zarfında 850 milyon sterlin olduğunu, zira olayların incelenmesinin akabinde geri kalan Afganların mevcut “Arap” programı kapsamında uygun bulunduğunu açıkladı.
Pazartesi günü geç saatlerde açıklanan Savunma Bakanlığı rakamları, üç Afgan programının, birlikte ele alındığında vergi mükelleflerine 6 milyar sterline mâl olacağını, bunun başlangıçta öngörülenden daha az olduğunu ve bunun 2,7 milyar sterlininin harcandığını gösterdi.
