Sovyet periyodundan kalma nükleer santral için “Bekleyen Çernobil” uyarısı yapıldı.
1976 yılında açılan ve ülke elektriğinin yaklaşık yüzde 40’ını karşılayan santral, Ermenistan’ın başşehri Erivan’a yalnızca 35 kilometre uzaklıkta. Türkiye sonuna ise 16 kilometre aralıkta bulunan tesis, 1988’deki Spitak Depremi’nin akabinde altı yıl boyunca kapalı kalmış, 1995’te tekrar faaliyete geçmişti.
“HER AN PATLAYABİLİR”
Daily Mail’de yer alan haberde, Güney Kafkasya uzmanı Dr. Peter Marko Tase, santralin teknolojik olarak eski olduğunu ve ekonomik yetersizlikler nedeniyle güvenlik açısından büyük risk taşıdığını vurguladı.
Tase, “Bu reaktörün bir felakete yol açma riski çok yüksek. Patlama durumunda tıpkı Çernobil üzere toprak, su ve hava kirliliğine yol açabilir; tesirleri Avrupa semalarında yıllarca hissedilebilir” dedi.
ULUSLARARASI İHTARLAR YILLARDIR SÜRÜYOR
Santralin, etkin sismik fay çizgisinde yer aldığına dikkat çeken uzmanlar, tesisin yapısal güvenliğinin yetersiz olduğunu söylüyor. 1995’te tekrar açılmadan evvel de tasalar lisana getirilmişti. O periyot Ermenistan Parlamentosu Etraf Komitesi Danışmanı Viktoria Ter-Nikogossian, “Bu nükleer santral hiçbir vakit inançlı olmayacak. Mümkün bir kaza Ermenistan’ın sonu olur” sözlerini kullanmıştı.
Uluslararası Atom Gücü Ajansı’ndan Morris Rosen ise santralin dizaynını “açıkça yetersiz” olarak nitelendirmişti.
RUSYA’NIN TESİRİ SÜRÜYOR
Santral hala Rusya’nın devlet nükleer güç şirketi Rosatom’un teknik takviyesiyle çalışıyor. Dr. Tase’ye göre bu durum, Kremlin’in Güney Kafkasya’daki güç siyasetlerinde kıymetli bir rol oynamasına neden oluyor. Rosatom’un, santraldeki iki reaktörden birini modernize etmesi bekleniyor lakin Aralık 2023’te imzalanan muahedenin uygulanıp uygulanmayacağı belirsizliğini koruyor.
“ABD VE AB DEVREYE GİRMELİ”
Dr. Tase, santralin oluşturduğu tehdide karşı memleketler arası müdahale daveti yaptı. “AB ve ABD, bu nükleer saatli bombayı devre dışı bırakmak için ivedilikle harekete geçmeli” diyen Tase, Metsamor’un global güvenlik açısından önemli bir risk olduğuna dikkat çekti.
Santral yetkilileri ise tesisin sağlam bir bazalt blok üzerine inşa edildiğini ve yıllar içinde güvenlik tedbirlerinin artırıldığını savunuyor.
