Güneş Sistemi’nin bilinmeyen bir köşesinde, şimdi keşfedilmemiş dev bir gezegenin varlığına dair tartışmalar bir sefer daha alevlendi.
Science Alert’da yer alan habere nazaran, “Dokuzuncu Gezegen” olarak isimlendirilen bu varsayımsal gök cismi, birtakım astronomlara nazaran, Kuiper Kuşağı’ndaki sistemsiz yörünge hareketlerinin ardındaki saklı güç olabilir.
Bu fikir birinci kere 1930’larda, Uranüs’ün yörüngesindeki sapmalar gözlemlendiğinde ortaya atılmıştı. O periyotta “X Gezegeni” ismiyle anılan bu bilinmeyen obje, Plüton’un keşfiyle kısmen açıklanmış, lakin yıllar sonra Neptün’ün kütlesinin yine hesaplanmasıyla geçersiz sayılmıştı.
KUPİER KUŞAĞI’NDAKİ GİZEMLİ HAREKETLER
2016 yılında Caltech’ten astronomlar Konstantin Batygin ve Mike Brown, bu eski varsayımı tekrar canlandırdı. Neptün’ün ötesindeki Kuiper Kuşağı’nda yer alan cisimlerin yörüngelerinin beklenmedik biçimde hizalanması, sistemde görünmeyen büyük bir gök cisminin varlığına işaret ediyor olabilir.
Tıpkı Dünya’nın Ay üzerinde yarattığı çekim tesiri üzere, bu bilinmeyen kütlenin de küçük cisimlerin yörüngelerini bozduğu düşünülüyor. Batygin ve Brown’a nazaran bu tesir, sadece çok büyük – tahminen de Dünya’nın 5 ila 10 katı kütlede – bir gezegenle açıklanabilir.
GÖZLEMLER NE DİYOR?
İlk etapta kuşkuyla yaklaşılan teori, yıllar içinde giderek artan gözlemsel dayanak buldu. Kuiper Kuşağı’ndaki birtakım cisimlerin misal biçimde eğik ve uzamış yörüngelere sahip olması, bu sapmaların tesadüf olmadığını düşündürüyor. Mike Brown, 2024 yılında yaptığı bir açıklamada, “Dokuzuncu Gezegen’in var olmama ihtimali çok düşük,” diyerek bu görüşünü pekiştirdi.
KARŞI ÇIKANLAR DA VAR
Elbette bilim dünyasında bu hipoteze karşı çıkanlar da mevcut. En temel soru: “Eğer bu türlü bir gezegen varsa, neden hala gözlemlenemedi?” Kimi araştırmacılar, eldeki bilgilerin şimdi kâfi olmadığını savunurken, kimileri da Kuiper Kuşağı’ndaki sapmaların, küçük bir kara delik ya da geniş bir enkaz halkası üzere farklı kütleçekim kaynaklarından kaynaklanabileceğini öne sürüyor.
EN BÜYÜK PÜRÜZ: VAKİT
Dokuzuncu Gezegen teorisinin önündeki en büyük zorluklardan biri vakit. Kuiper Kuşağı’ndaki kimi cisimler, örneğin 2017 OF201, Güneş etrafındaki bir tam dönüşünü yaklaşık 24 bin yılda tamamlıyor. Bu kadar uzun yörünge mühletleri, müşahedelerle manalı sonuçlara ulaşmayı epeyce zorlaştırıyor.
2023 yılında keşfedilen 2023 KQ14 isimli yeni bir Kuiper cismi ise teoriyi zorlayan bir öteki datayı ortaya koydu. Yörüngesinin beklenenden daha kararlı olması, şayet Dokuzuncu Gezegen hakikaten varsa bile, onun çok daha uzakta muhtemelen Güneş’ten 500 astronomik ünite (AU) arada bulunabileceğine işaret ediyor.
