Uluslararası arkeologlar ve isimli tıp uzmanları, İrlanda’da 796 bebek ve küçük çocuğun gömülü olduğuna inanılan “gizli bir toplu mezar” alanında hafriyat çalışması başlatacak.
BBC’nin haberine nazaran, ülkenin güneyindeki County Galway’de yer alan Tuam’da bu türlü bir mezar olduğu 2014 yılına kadar bilinmiyordu. Akabinde amatör bir tarihçi, burada, olasılıkla eski bir kanalizasyon tankının içinde toplu bir mezar olduğuna dair ispatlara rastladı. Pazartesi günü başlayacak olan ve 2 sene sürmesi beklenen hafriyat, kasabadaki bir toplu konut bölgesindeki çocuk parkının çabucak yanındaki alanda yapılacak.
Bölgede daha evvel St. Mary’s çocuk ve anne bakım meskeni bulunuyordu. Kelam konusu kurum, kilise tarafından yönetim ediliyordu. 1925-1961 yılları ortasında binlerce bayan ve çocuğa konut sahipliği yapmış olan kurumda kalan bayanların birçoklarının evlilik dışı gebe kaldığı, aileleri tarafından dışlandığı ve doğum yaptıktan sonra bebeklerinden ayrıldığı söz ediliyor.
Ölüm kayıtlarına nazaran, St. Mary’s’de ölen birinci bebek, 1925 yılında hayatını kaybeden Patrick Derrane isimli bebekti ve şimdi 5 aylıktı. Ölen son bebek ise 1960 yılında yeniden 5 aylıkken hayatını yitiren Mary Carty’di. Ortadan geçen 35 sene içinde kurumda 794 bebeğin ve küçük çocuğun daha hayatını kaybettiğine ve İrlanda’nın eski başbakanı Enda Kenny tarafından “korku odası” olarak isimlendirilen alana gömüldüğüne inanılıyor.
“BU, DÜZELTİLMESİ GEREKEN BİR YANLIŞ”
The Financial Times gazetesinin aktardığına nazaran, hafriyat operasyonuna liderlik eden Milletlerarası Kızılhaç Komitesi’nin eski temsilcisi Daniel MacSweeney, “Önümüzde duran işin karmaşılıklığını hafife alamayız” diye konuştu.
Kazı çalışmasının tıpkı vakitte İrlanda tarihinin “en acı ve utanç dolu” periyodunu gözler önüne sereceğine işaret edilen habere nazaran, evli olmayan annelerin kaldığı ve Katolik Kilisesi’nin yönetim ettiği kuruma ilişkin alanda yapılacak hafriyat çalışmalarına Kolombiya, İspanya, İngiltere, Kanada, Avustralya ve ABD’den çok sayıda milletlerarası uzman katılacak.
Kazının kıdemli isimli tıp danışmanı Niamh McCullagh, bahse ait değerlendirmesinde, grupta arkeologlar, isimli tıp antropologları, kemik bilimciler ve olay yeri uzmanları olsa da “hiç kimsenin iç içe geçmiş bu kadar fazla sayıda bebek kalıntısını ayırma, tertibe sokma ve tespit etme tecrübesinin olmadığını” söyledi.
Araştırmasının sonucunda toplu mezara dair birinci delilleri bulan lokal tarihçi Catherine Corless de “Bu, düzeltilmesi gereken bir yanlışla ilgili” diye konuştu.
Rahibeler tarafından yönetim edilen kurumda hayatını kaybeden çocukların hiçbirinin defin kaydının olmadığı da tabir edildi.
Corless, The Financial Times’a yaptığı açıklamada, “Bunu olduğu üzere bırakamazsınız. Üzerine anıtlar dikip bu alanı kutsayamazsınız. Tüm bunlar yanlıştı. Yapılmaması gerekiyordu. Umarım küçük bebeklerin birçoklarını bulacaklar” dedi.
İRLANDA HÜKÜMETİ RESMEN ÖZÜR DİLEDİ
İrlanda hükümeti, 2021 yılında on binlerce bayan ve çocuğa hitaben yayınladığı resmi özür açıklamasında, evli olmayan annelerin utandırıldığı ve gözlerden uzak tutulduğu kurumlardaki “korkunç” mevt oranlarına dikkat çekmişti.
Uzmanlar, hafriyat çalışmaları kapsamında diş minesi üzerinde yapılacak peptit tahlili de dahil olmak üzere çocukların cinsiyetini tespit etmek için yenilikçi usuller kullanacak. Bu sistemler sayesinde bebeklerin yaşı ve vefat nedenleri de tespit edilmeye çalışılacak.
Şu ana kadar 14 bireyden DNA numunesi alındığı söz edilirken, 80 kişi daha bebeklerin kimliğinin tespiti için numune vermek üzere ilgili makamlarla irtibata geçti.
Bölgede yapılan test hafriyatında ortalarında bebek bezi iğneleri, emaye tabaklar ve bebek biberonları üzere şahsî objeler de bulundu. Bunun üzere öteki buluntuların da kalıntıların tarihinin tespit edilmesine yardımcı olacağı düşünülüyor.
Bebeklerin yakınları da cenaze merasimi düzenlenebilmesi için bebeklerin kimliklerinin tespit edilebilmesini umuyor.
