ABD Başkanı Donald Trump’ın Ocak 2025’te ikinci sefer vazifeye gelmesiyle ABD-Türkiye ilgilerinde de yeni bir sayfa açılırken, Almanya basınına yansıyan bir haberde, ABD Başkanı Trump’ın Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’a F-35 savaş uçakları satabileceği, İsrail’in ise kelam konusu teslimatı engellemek istediği belirtildi.
Frankfurter Rundschau (FR) gazetesinin haberine nazaran, Türkiye Rusya’dan S-400 hava savunma sistemlerini satın almasının akabinde 2019 yılında, birinci Trump periyodunda F-35 programından çıkarılmış olsa da Trump ile birlikte burada da yeni bir sayfa açılabilir. Haberde, Trump’ın ikinci devrinde “Türk geri dönüşünün” kelam konusu olduğu belirtilerek bunun İsrail için “alarm zillerini çaldırabileceği” söz edildi.
“YETKİLİLERE NAZARAN, ABD’NİN BİRTAKIM KAİDELERİ VAR”
“F-35’ler Türkiye’ye gelir mi? Trump yaptırımları kaldırmak istiyor” tabirlerine yer verilen haberde, mart ayı sonunda Trump’a yakın yayınlarıyla bilinen Fox News haber kanalının Trump’ın Türkiye’ye yönelik S-400’lerle irtibatlı yaptırımları kaldırmayı değerlendirdiğine işaret edildiği hatırlatıldı. Habere göre, ABD Başkanı, Türkiye’yi yeniden F-35 programına almak ve savaş uçaklarını tedarik etmek istiyordu. Buna nazaran, Trump, grubundan Türkiye’ye yönelik yaptırımların nasıl kaldırılabileceği konusunu türel ve teknik açıdan araştırmalarını istemişti.
Öte yandan, yetkililere nazaran, ABD bunun için kimi şartlar öne sürüyor. Buna nazaran, ABD, Türkiye’den S-400’leri sökerek ya da ABD’nin denetimindeki bir noktaya konuşlandırarak “kullanılmaz” hale getirmesini talep ediyor. İkinci seçenek için ise Adana’daki İncirlik Üssü öne çıkıyor.
“TÜRKİYE’NİN F-35’LERİNİN OLMASI İSRAİL İÇİN DEZAVANTAJ”
FR’nin haberinde, ABD Başkanı Trump’ın fikir değişikliğinin Cumhurbaşkanı Erdoğan ile yaptığı telefon görüşmesinden kısa bir mühlet sonra basına yansıdığı belirtildi. Trump’ın selefi Joe Biden devrinde de mevzunun daima gündeme geldiği lakin bunun yakın vakitte mümkün görülmediği aktarılan haberde, o devirde bu istikamette somut gelişmelerin olmadığı kaydedildi.
“Bu, İsrail için sorun teşkil ediyor” yorumuna yer verilen haberde, başta Suriye ve Gazze olmak üzere bölgesel gelişmelere işaret edilerek Türkiye’nin hava kuvvetlerinin F-35’ler ile donatılmasının İsrail açısından bu bağlamda dezavantajlı olacağı, İsrail’in de F-35 savaş uçaklarının olduğu ve “doğal olarak” bölgedeki askeri ve teknolojik üstünlüğünü sürdürmek istediği belirtildi.
“YUNANİSTAN DA İSRAİL’İN GAYRETLERİNE KATILABİLİR”
Basına yansıyan haberlere nazaran, İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu, bu bahis hakkında ABD Dışişleri Bakanı Marco Rubio ile birden fazla sefer telefonda görüştü. Buna nazaran, Türkiye’den bir kaynak, Middle East Eye’a yaptığı açıklamada, İsrail Başbakanı’nın bir şeyleri değiştirebileceğine inanmadıklarını söyledi. Kaynak, İsrail’in Türkiye’den daha fazla F-35’i olması için daha fazla uçak almayı talep edebileceğini lakin kimsenin Trump’a uçak satamayacağını söyleyemeyeceğini belirtti.
Erdoğan ve Trump’ın halihazırda güzel bir münasebetlerinin olduğuna dikkat çeken FR, F-35’ler ile ilgili sav, haber ve gelişmelerin yalnızca İsrail’de değil, komşu Yunanistan’da da “panik yarattığını” aktardı. Buna nazaran, Yunanistan’daki Kiryakos Miçotakis hükümeti de Güney Kıbrıs ile birlikte İsrail’in Türkiye’ye F-35 satışını engelleme eforlarına katılması olası görünüyor.
Yunanistan’ın Enikos gazetesi, kendi kaynaklarına dayandırdığı haberinde, Güney Kıbrıs Dışişleri Bakanı Konstantin Kompos’un konuyu görüşmek üzere İsrailli mevkidaşı Gideon Sa’ar ile temasa geçtiğini, F-35 sıkıntısının Miçotakis ile Netanyahu ortasında yapılan son görüşmede de kapsamlı bir formda ele alındığını aktarmıştı.
“TÜRKİYE, TRUMP’I NASIL İKNA EDECEĞİNİ BİLİYOR”
FR’ye nazaran, “Türkiye yeniden de Trump’ı nasıl ikna edebileceğini çok yeterli biliyor üzere görünüyor.” Erdoğan devrinde Türkiye’nin pek çok memleketler arası aktör ile yakın ilgiler kurduğu ve “her tarafla” temas kurabilen bir Türk diplomasisi olgusunun dış siyasetin temel bir taşı olduğu belirtilen haberde, bunların ortasında Vladimir Putin’in Rusya’sının da olduğu, Türkiye’nin bu esnada NATO’nun ikinci büyük ordusu pozisyonunda olduğu ve Avrupa Birliği (AB) ile ABD’nin stratejik açıdan değerli bir ortağı olduğu hatırlatıldı.
Trump’ın ikinci devriyle birlikte gidişatın aksine dönebileceği ve Türk silah şirketlerinin üretime geri dönebileceği öngörüsüne yer verilen haberde son olarak şu kıymetlendirme yapıldı: “F-35’ler Türk Hava Kuvvetleri’nin bir modülü olabilir. F-35’lar şu sıralar Avrupa’da da tartışılan bir mevzu durumunda. Trump idaresiyle yaşanan uyuşmazlıklar, Almanya’da da savaş uçağı konusunda kuşkuları artırıyor.”
