OECD tarafından bugün yayımlanan ve eğitim sistemlerine dair en kapsamlı mukayeseli bilgileri sunan “Bir Bakışta Eğitim 2025” raporuna nazaran Türkiye, eğitimde güçlü bir yükseliş gösteriyor. Rapor, Türkiye’nin eğitimde kapsayıcılığı artırma ve genç nüfusu eğitime kazandırma alanlarında OECD ülkeleri ortasında öne çıktığını ortaya koyuyor.
OKULLAŞMADA BÜYÜK ARTIŞ
Son on yılda, Türkiye’de 3-5 yaş ortası çocukların okullaşma oranı %28’den %54’e yükseldi. Bu artış, OECD ülkeleri ortasında en yüksek artışlardan biri olarak kayda geçti. Ayrıyeten, 5 yaş kümesinde okullaşma oranı %98’e ulaşarak %86 olan OECD ortalamasının üzerine çıktı.
Ayrıca 15-19 yaş kümesindeki okullaşma oranı %69’dan %79’a yükseldi. Türkiye, bu oranla %84 olan OECD ortalamasına yaklaşırken, ABD (%80) ve İngiltere (%81) üzere ülkelerle benzeri bir seviyeye ulaştı.
Bununla birlikte OECD bilgilerine nazaran Türkiye’de 25-34 yaş kümesinde ortaöğretimi tamamlamayanların oranı 2019’da %41 iken 2024’te %28’e geriledi. Bu düşüş, OECD ortalamasına kıyasla çok daha süratli bir güzelleşmeyi işaret ediyor.
YÜKSEKÖĞRETİM OKUL TERKİNDEN EN DÜŞÜK ÜLKELERDEN BİRİ
Rapordaki değerli bulgulardan biri de Türkiye’nin yükseköğretimdeki muvaffakiyet seviyesi oldu. Türkiye’de lisans programlarında birinci yıl okul terk oranı sadece %1. Bu oran, %13 olan OECD ortalamasına nazaran en düşük terk oranı manasına geliyor.
Rapora nazaran Türkiye’de lisans öğrencilerinin %64’ü müddetinde, %86’sı ise beklenen mezuniyet yılından en geç üç yıl içinde mezun oluyor. Bu oranlar, Türkiye’nin yükseköğretimde öğrencilere sunduğu bütüncül takviyelerin tesirini ortaya koyuyor.
STEM (fen, teknoloji, mühendislik, matematik) alanlarında %81, sıhhat alanlarında ise %94’lük tamamlama oranı, OECD ortalamaları olan %58 ve %74’ün epey üzerinde kaydedildi. Ayrıyeten bayanların lisans tamamlama oranı, %91’le erkeklerin %80’lik oranının üzerinde gerçekleşti. Bu oranlar, bayanlarda OECD ortalaması olan %75’in ve erkeklerde %63’ün üstünde seyrederek, Türkiye’nin yükseköğretimde bu manada fırsat eşitliğini güçlendirdiğini gösterdi.
Yükseköğretimde milletlerarası öğrencilerde yaşanan artış da rapora yansıdı. Türkiye’de 2018’de %1,7 olan memleketler arası öğrenci oranı 2023’te %4,3’e yükseldi. Bu gelişme, Türkiye’nin yükseköğretim sisteminin bölgesel ve global ölçekte artan çekim gücünü yansıtıyor.
TÜRKİYE OEDC ORTALAMASININ ÜZERİNDE
Kamu kaynaklarından eğitime ayrılan hisse %10,6 ile OECD ortalaması olan %10,1’in üzerinde. Bununla birlikte Türkiye; Danimarka, Finlandiya, Norveç ve İsveç ile birlikte kamu yükseköğretim kurumlarında tahsil fiyatı almayan ülkelerden biri. Bu siyaset, yükseköğretimin ferdi ödemeler yerine kamu tarafından finanse edilmesi istikametinde benimsenen yaklaşımın bir göstergesi.
ÖĞRETMEN MAAŞLARI VE ÖĞRENME ORTAMLARINDA OECD ÜZERİNDE İYİLEŞME
2024 yılı datalarına nazaran Türkiye’de öğretmenlerin yıllık brüt başlangıç maaşları, satın alma gücü paritesine nazaran tüm kademelerde OECD ortalamalarının besbelli biçimde üzerinde. Türkiye birebir vakitte, son on yılda öğretmen maaşlarının reel olarak en fazla arttığı OECD ülkelerinin başında geliyor.
Gerçekleştirilen öğretmen atamalarıyla öğretmen başına düşen öğrenci sayısı ilkokulda 18, ortaokul ve genel liselerde 13, meslek liselerinde 14, lise genelinde ise 12’ye geriledi. Bu göstergeler OECD ortalamalarıyla büyük ölçüde benzerlik gösteriyor.
Türkiye ayrıyeten, OECD ülkeleri ortasında en genç öğretmen profiline sahip ülkelerden biri. Ortaokul kademesinde 50 yaş ve üzeri öğretmen oranı Türkiye’de %13 iken, OECD ortalaması %38.
Eğitim ortamlarına yapılan yatırımların sınıf mevcutlarına olumlu yansıması da raporda görülüyor. İlkokul sınıf mevcutları 2013’ten bu yana iki öğrenci azalarak 21’e düştü ve OECD ortalamasıyla tıpkı düzeye geldi.
Ders müddetlerinin dağılımı da raporda öne çıkan bir diğer öge. Türkiye’de ilkokulda ders saatlerinin %47’si, ortaokulda ise %30’u lisan ve matematiğe yönelik temel derslere ayrılıyor. Her iki oran da OECD ortalaması olan %41 ve %27’nin üzerinde olup, öğrencilerin temel akademik yetkinliklere daha güçlü biçimde hazırlanmasına imkân sağlıyor.
Raporda yer alan bu datalar, Ulusal Eğitim Bakanlığının son yıllarda hayata geçirdiği siyasetlerin somut birer yansıması olup Türkiye’nin eğitimde kaliteyi artırma ve fırsat eşitliğini güçlendirme amacında kararlılıkla ilerlediğini gösteriyor.
