Katar Buyruğu Pir Temim bin Hamed Al Sani’nin mesken sahipliğinde dün Doha’da gerçekleştirilen tepeye 50’e yakın İslam ülkesinin lideri katıldı.
Zirveye katılanlar arasında Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, Suudi Arabistan Veliaht Prensi Muhammed Bin Selman, İran Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan, Filistin Cumhurbaşkanı Mahmud Abbas ve Suriye geçiş dönemi lideri Ahmed Şara da vardı.
İsrail’in Doha’da ateşkes müzakereleri gerçekleştiren Hamas heyetine dönük taarruzdan bir hafta sonra yapılan tepe, İsrail’in giderek artan ve bölgeye yayılan saldırganlığına karşı alınacak tedbirler ve Gazze’de yaşanan insani krizin sona erdirilmesi için izlenecek prosedürlerin belirlenmesi açısından değerliydi.
Geçmişe oranla daha sert tabirlerin yer aldığı sonuç bildirgesinde somut adımlar konusunda açık bir yol haritası sunmak yerine memleketler arası topluma İsrail’e karşı daha fazla yaptırım daveti içerdi.
İsrail’in Katar’a saldırısının kınayan, Gazze’de soykırım cürmü işlediğini belirten İslam dünyası, bu akının “İsrail hükümetinin aşırıcı düşmanlığını ortaya koyan ve bölgesel ve memleketler arası güvenlik ve barışı tehdit eden hata siciline bir yenisini ekleyen tehlikeli bir tırmanmayı işaret ettiğini” kayda geçirdi.
Aynı gün Körfez İşbirliği Kurulu (KİK) ülkeleri başka bir toplantı daha yaptı ve bilhassa ABD ile süregelen savunma işbirliği konusunu ele aldılar. İsrail’in Katar’a saldırısı tüm savunma kapasitesi ve caydırıcılıklarını ABD’ye teslime eden bu varlıklı fakat küçük devletler açısından büyük hayal kırıklığı oldu.
SALDIRI ARAP VE İSLAM DEVLETLERİNE KARŞI
Ortak bildiri, Katar devletiyle mutlak dayanışma içinde olunduğu, İsrail’in saldırısının tüm Arap ve İslam devletlerine yönelik olduğunu kaydederken, “Katar Devleti’nin, Birleşmiş Milletler Koşulu uyarınca, bu hain İsrail saldırısına cevap vermek, güvenliğini, egemenliğini, istikrarını ve vatandaşları ile sakinlerinin güvenliğini korumak için attığı tüm adımlarda ve aldığı tüm tedbirlerde yanında olduğumuzu tabir ederiz” denildi.
Bildirgede bu unsura yer verilmesine rağmen Katar’ın İsrail’e askeri bir misillemede bulunmak üzere bir siyaseti ya da kararın olmadığı vurgulanıyor.
Katar Başbakanı Pir Muhammed bin Abdulrahman el Sani’nin ABD’de Lider Donald Trump ile görüşmesinin bölgesel tansiyonun tırmandırılmaması açısından kıymetli olduğuna dikkat çekilirken, ABD Dışişleri Bakanı Marco Rubio’nun da Katar Zirvesi’nin olduğu gün İsrail’de Başbakan Binyamin Netanyahu ile görüşmüş olmasına dikkat çekiliyor.
ABD’nin Katar’a İsrail’in bir daha saldırmayacağı garantisini verdiği, Rubio’nun da basına yaptığı açıklamalarda İsrail’in bu saldırısından Washington’un duyduğu rahatsızlığı iletmiş olduğuna vurgu yapılıyor.
Taraflar ortasında yapılan bu diplomasi sonucunda Katar’ın da tansiyonu tırmandıracak bir adım atmasının beklenmediği kaydediliyor.
TOM BARRACK DA KATAR’DAYDI
İslam ülkelerini bir ortaya getiren tepeye katılan yetkililer ortasında ABD’nin Ankara Büyükelçisi ve Suriye Özel Temsilcisi Tom Barrack’ın da yer alması dikkat çekti.
Barrack, kendi toplumsal medya hesabından yaptığı paylaşımlarda aralarında Dışişleri Bakanı Hakan Fidan’ın da olduğu ikili temasları hakkında bilgi verirken ortak eforun bölgesel barış ve istikrar olduğunu vurguladı.
Barrack’ın son periyotta vazife alanını daha da genişlettiği, Suriye ve Türkiye-ABD ikili bağları dışında Lübnan ve Türkiye-İsrail münasebetlerini de içerek formda Ortadoğu’nun tümünde faal olması dikkat çekiyor.
“BÜYÜK İSRAİL” GAYESİNE KARŞI ORTAK VİZYON
Ortak bildiride, İsrail’in Katar’ı yahut rastgele bir Arap ya da İslam ülkesini tekrar gaye alabileceği yönündeki tehditler de reddedildi ve memleketler arası barış ve güvenliği tehdit eden bir provokasyon ve tehlikeli bir tırmanma olarak değerlendirildi.
Bu kapsamda, Arap Birliği’nin 5 Eylül’de İsrail hükümetinin “Büyük İsrail” diye isimlendirdiği ve topraklarını genişletmeyi içeren yaklaşımına karşı duyuru ettiği “Bölgede Güvenlik ve İşbirliği için Ortak Vizyon” bahisli kararı da İslam devletleri tarafından desteklendi.
Bildiride, Arap ve İslam ülkelerinin ortak mukadderatı kavramı kapsamında tehditlerle uğraş için gerekli sistemleri geliştirmesinin ehemmiyeti vurgulandı. İsrail’in son periyotta İran, Lübnan, Suriye ve Yemen’e hücumlarda bulunmuş olmasının yarattığı bölgesel tansiyona dikkat çekilirken milletlerarası toplumun bu süreçte daha faal olması gerektiği de kaydedildi.
MÜCADELE BM’YE TAŞINIYOR
Katar toplantısının 22 Eylül’de başlayacak BM Genel Kurulu’ndan bir hafta evvel gerçekleşmiş olması, sonuç bildirgesinde New York toplantılarından beklentilere yer verilmesine de neden oldu.
BM Genel Kurulu’nun Fransa ve Suudi Arabistan liderliğinde oluşturulan New York Bildirisi’ni geçen hafta büyük bir çoğunlukla oylamış olmasına dikkat çeken İslam devletleri, Filistin Devleti’nin tanınması yönündeki uğraşların sürmesinin değerine dikkat çektiler.
New York Bildirisi, Filistin-İsrail sıkıntısının iki devletli tahlil temelinde çözülmesi gerektiğini Gazze’nin Hamas idaresinden çıkması ve bu kümenin silahsızlanması davetini yaptı. Sonuç bildirgesi, 22 Eylül’de New York’ta Fransa ve Suudi Arabistan tarafından gerçekleştirilecek konferanstan duyulan memnuniyeti de bir sefer daha vurguladı. Bu toplantı sırasında Fransa’nın Filistin Devleti’ni tanıdığı Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron tarafından duyuru edilmesi bekleniyor.
