İsrail ve İran arasında ABD Başkanı Donald Trump’ın da ortaya girmesiyle sağlanan ateşkes devam ediyor. Savaşın akabinde 12 gün boyunca devam eden karşılıklı atakların kazananının kim olduğu da tartışılmayı sürdürüyor.
ABD’nin Newsweek dergisi, mevzuyu “Trump’ın Ortadoğu’daki en güzel dostları İsrail-İran savaşının kazananları olarak öne çıktı” başlıkla tahlilinde ele aldı. Bu değerlendirmeye nazaran, Trump ile “güçlü bağları olan Körfez ülkeleri, İsrail ve İran ortasındaki savaştan daha büyük bir bölgesel nüfuz sahibi olarak ve İran’ın gücü konusunda uzun müddettir devam eden güvenlik kaygılarının kimileri dindirilmiş halde çıktı.
“KÖRFEZ ÜLKELERİ TARTI MERKEZİ HALİNE GELDİ”
Analizde, Suudi Arabistan, Katar ve Birleşik Arap Emirlikleri’nin (BAE) de ortalarında olduğu devletlerin güç rekabetinin İran, İsrail ve NATO üyesi Türkiye’yi de içerdiği bir bölgede kendilerini giderek artan ölçüde diplomatik olarak değerli aktörler ve değerli iktisat merkezleri olarak konumlandırdığı yorumuna yer verildi.
BAE’de siyaset bilimi alanında profesör olan Abdulkhaleq Abdulla, Newsweek’e yaptığı açıklamada, “Körfez ülkeleri bölgede bir yük merkezi haline geldi ve hem kolektif olarak hem de ferdî olarak global merkezler olarak öne çıktı” dedi. Abdulla, bu ülkelerin yalnızca sahip oldukları para ile değil birebir vakitte Pekin’den Moskova ve Washington’a kadar dünya başşehirlerinde çok âlâ yankı bulan dostları ve diplomatik faaliyetleri ile de bilindiğini anlattı. Siyaset bilimci, “Bu, hâlâ Körfez’in anı ve yıllarca da burada olacak” diye konuştu.
“DOHA’NIN ATEŞKESİ MÜZAKERE EDEBİLMESİ ŞAŞIRTAN DEĞİL”
Yaşanan son çatışmanın Ortadoğu’da “stratejik bir tekrar dengelenmeyi” beraberinde getireceği yorumuna yer verilen yazıda, “Bölgenin alacağı istikamet belirsizliğini korurken, Arap devletleri liderliklerini ortaya koyup İran’ın nüfuzu üzerindeki denetimleri memnuniyetle karşılıyor, bu esnada ise İsrail’den uzak durup aksiyonlarını eleştirmeyi sürdürüyorlar” denildi.
Trump’ın Suudi Arabistan, Katar, BAE ve Türkiye ile yakın bağlarda çok büyük çıkarlar gördüğüne işaret edilen tahlilde, ABD Başkanı’nın birebir vakitte İsrail ile uzun müddettir devam eden bağları de sürdürdüğü belirtildi.
Üç Körfez ülkesi Trump’ın yurt dışına yaptığı birinci ziyaretin adresi olurken, Trump o periyotta İsrail’e gitmemişti. Umman ise ABD-İran nükleer görüşmelerinin arabuluculuğunu üstlenmişti.
Chatham House’un Kuzey Afrika Programı’ndan Dr. Neil Quilliam da “Bunun yanı sıra ulusötesiciliği benimsediler; bu da onları Trump idaresiyle uygun bir pozisyona getirdi. Mısır ve Ürdün üzere klâsik devletleri ise art planda bıraktı” diye konuştu.
Newsweek’e nazaran, Körfez ülkelerinin savaş diplomasisindeki rolünü en güzel ortaya koyan da Katar örneği oldu. İran, ABD’nin nükleer tesislerine düzenlediği taarruzun akabinde Katar’daki ABD üssünü maksat aldı. Akından evvel ABD’ye haber verilmiş, Körfez ülkeleri ile uyum sağlanmış ve ülkeler hava alanlarını kapatmıştı.
Quilliam, “Katar ve İran ortasındaki bağların gücü düşünüldüğünde Doha’nın Tahran ve Tel Aviv ortasında ateşkesi müzakere edebilmesi şaşırtan değil” dedi.
Körfez ülkelerinin İsrail ile alakalarını de ele alan Quilliam’a nazaran, Körfez ülkeleri Trump’ın iki devletli tahlili kabul etmesi için Netanyahu’ya baskı yapmaya ikna edecek kadar “nüfuz sahibi değil”. Quilliam, Katar ve Suudi Arabistan’ın İsrail’e Gazze, Batı Şeria, Suriye ve İran konusunda yönelttiği tenkitlerin ABD ile farklı düşebilecekleri nokta olduğuna işaret etti.
