Blue Origin’in New Shepard aracı, tamamı bayanlardan oluşan bir grupla uzaya çıkarak tarihe geçti.
ABD’nin Teksas eyaletinden fırlatılan uzay aracı, ortalarında Jeff Bezos’un nişanlısı eski gazeteci Lauren Sanchez, müzikçi Katy Perry, gazeteci Gayle King, eski NASA roket bilimcisi Aisha Bowe, bilim insanı Amanda Nguyen ve sinema imalcisi Kerianne Flynn’in bulunduğu altı bayanla uzaya ulaştı ve başarılı bir formda geri döndü.
Bu tarihi seyahatte Türkiye’den de bir bilim insanı dolaylı olarak yer aldı. Massachusetts Institute of Technology’de (MIT) doçent olarak görev yapan Canan Dağdeviren, geliştirdiği giyilebilir ultrason aygıtını uzaya göndererek bu muvaffakiyete katkı sundu.
Dağdeviren, erken evre göğüs kanserinin teşhisinde kullanılmak üzere tasarladığı elektronik sütyeni uzay ortamında test etmek üzere hazırladı. Aygıt, Dağdeviren’in tertipli taramalarına karşın geç evrede göğüs kanserine yakalanan ve kısa müddet içinde hayatını kaybeden teyzesinden ilham alarak geliştirilmişti.
Başarısını Cumhuriyet’e borçlu olduğunu vurgulayan Dağdeviren, “Atatürk Cumhuriyeti’nin herkes için eşit olan sisteminde eğitim alan bir birey olarak bu muvaffakiyete ulaştım” dedi.
Dağdeviren, daha evvel de BBC tarafından “2023’ün ilham veren kadınları” ortasında gösterilmişti.
Tarihe not düşülsün: Bugün, 14 Nisan 2025. Atatürk Cumhuriyeti’nin herkes için eşit olan sisteminde eğitim alan bir birey olarak, yıllar önce üzerinde çalışmaya başladığım giyilebilir ultrason cihazımı uzaya gönderdim—tarihte ilk kez tamamı kadınlardan oluşan ilk uzay ekibi ile🚀 pic.twitter.com/JB4p9s2c3G
— Canan Dagdeviren (@dagdevirencanan) April 14, 2025
CANAN DAĞDEVİREN KİMDİR?
Canan Dağdeviren, 1985 yılında İstanbul’da doğdu, aslen Sivaslıdır. Birinci ve orta eğitimini Kocaeli’de tamamladı. 2007’de Hacettepe Üniversitesi Fizik Mühendisliği kısmından mezun oldu.
Sabancı Üniversitesi Gereç Bilimi ve Mühendisliği programındaki yüksek lisans eğitimini 2009’da tamamladı. Birebir yıl Fulbright bursu kazanarak UIUC’da Gereç Bilimi ve Mühendisliği kısmında doktora eğitimine başladı. Bu süreçte esnek ve katlanabilir, deri üstüne yapıştırılabilir yahut giyilebilir elektronik aletler üzerine çalışmalar yaptı.
Doktora derecesini Aralık 2014’te aldı. Medikal teknoloji alanında çalışarak pilsiz çalışan giyilebilir bir kalp çipi (PZT MEH) ve cilt kanserini teşhis eden bir aygıt geliştirdi. Forbes’in 30 Yaş Altı Bilim İnsanı listesinde de yer aldı.
Kendisi bilime olan merakında iki dönüm noktası olduğunu belirtmektedir. Bunlardan birincisi babasının kendisine Marie Curie hakkında ikram ettiği bir kitap, ikincisi ise Erdal İnönü’den şahsen aldığı Anılar ve Fikirler isimli yapıttır.
Özellikle Erdal İnönü ile tanışmasının lisedeki alan seçiminde tesirli olduğunu söz etmiştir. Ayrıyeten motivasyonunun düşük olduğu vakitlerde Mustafa Kemal Atatürk’ten ilham aldığını da bir demecinde açıklamıştır.
