Havacılık facialarını önlemek isteyen genç mühendisler, “uçak için hava yastığı” fikrini geliştirdi. Proje, her yıl binlerce hayatı kurtarabilecek bir sistem olarak görülüyor.
“Project Rebirth” ismi verilen konsept, arabalarınkine misal dev hava yastıklarını uçağın burun, gövde ve kuyruğuna entegre ediyor.
Yapay zeka dayanaklı sensörler mümkün bir kaza anını tespit ederek saniyeler içinde hava yastıklarını açıyor. Böylelikle uçağın düşüşü ölümcül bir çarpışmaya dönüşmeden “koruyucu bir koza” içine alınıyor.
Dubai’deki Birla Institute of Technology and Science’da eğitim gören Eshel Wasim ve Dharsan Srinivasan’ın geliştirdiği proje, bu yılın itibarlı James Dyson Mükafatı finalistlerinden biri oldu.
İLK YAPAY ZEKA TAKVİYELİ HAYATTA KALMA ÇÖZÜMÜ
Mühendisler, sistemi “ilk yapay zeka takviyeli kaza sonrası hayatta kalma çözümü” olarak tanımlıyor.
İlham kaynağı ise 12 Haziran 2025’te Ahmedabad’dan kalktıktan 32 saniye sonra düşen Air India uçağı. Yakıt akışı kesilen uçak 260 kişinin vefatına yol açmıştı.
Projeyi geliştiren Wasim, “O kazadan sonra annem günlerce uyuyamadı. Yolcuların ve pilotların çaresizliğini düşündükçe biz de uyuyamadık. Neden bir kurtuluş sistemi yok diye sorduk ve araştırmaya başladık” dedi.
SİSTEM NASIL ÇALIŞIYOR?
Sistem, uçağın irtifasını, suratını, motor durumunu, istikametini, yangını ve pilot yansısını anlık takip ediyor.
Kazanın kaçınılmaz olduğu anlaşılırsa otomatik devreye giriyor. İki saniyeden kısa müddette açılan çok katmanlı kumaştan dev hava yastıkları darbeyi emiyor.
Motorlar çalışıyorsa zıt itiş sistemi, çalışmıyorsa gaz iticiler devreye girerek inişi yavaşlatıyor. Ayrıyeten koltuk ve duvarlardaki sıvılar çarpışma anında sertleşerek yolcuları koruyor.
MEVCUT UÇAKLARA EKLENEBİLECEK
Mühendisler, sistemin hem mevcut uçaklara eklenebileceğini hem de yeni modellerde entegre edilebileceğini belirtiyor. “Çoğu sistem kazayı önlemeye odaklı. Bizimki, tüm ihtimaller tükendiğinde bile hayatta kalmayı garanti etmeye çalışıyor” diyorlar.
James Dyson Ödülü’nün 20 finalist listesi 15 Ekim’de açıklanacak. 5 Kasım’da açıklanacak milletlerarası birincilik mükafatını alan proje, 30 bin sterlinlik dayanakla kendi teşebbüsünü kurma imkanı elde edecek.
Finalistler ortasında ayrıyeten 3D yazıcıyla üretilmiş yapay resif, taşınabilir şırınga sterilizasyon aygıtı, susuz çalışan kompost tuvalet sistemi ve tarım atıklarından üretilmiş hijyenik ped üzere projeler de bulunuyor.
