Uluslararası Atom Gücü (UAEA) Lideri Rafael Mariano Grossi, UAEA Yönetim Kurulu toplantısının açılış konuşmasında, İran’la yaptıkları görüşmelere dair açıklamalarda bulundu.
Özellikle haziranda tesisleri akına uğrayan İran’ın nükleer programının ele alınmasının UAEA’nın eforlarının merkezinde yer almaya devam ettiğini lisana getiren Grossi, tertipli olarak irtibatta olduğu Tahran’ın telaşlarını ele almaya ve Ajans ile İran ortasındaki işbirliğini yine tesis etmenin yollarını aramaya çaba ettiğini kaydetti.
Grossi, İran’ın UAEA ile işbirliğini askıya alması kararını dikkatle izlediklerini belirterek, İran’la temaslarında, ulusal kanunların ülke içerisinde yükümlülükler doğurabileceğini, fakat UAEA için tıpkı şeyin geçerli olmadığını bildirdiğini aktardı.
UAEA Başkanı Grossi, “Bu bağlamda, İran’ın Nükleer Silahların Yayılmasının Önlenmesi Muahedesi (NPT) yürürlükte kalmaya devam etmekte ve İran’da güvenlik tedbirlerinin uygulanmasına ait Ajans ve İran’ın hak ve yükümlülüklerini düzenleyen tek yasal olarak bağlayıcı muahededir.” sözünü kullandı.
Grossi, bu nedenle Ajans’ın güvenlik tedbirlerinin, kapsamlı güvenlik muahedesi olan öbür tüm ülkelerde olduğu üzere İran’da da uygulanmaya devam ettiğini söyledi.
İRAN’IN TASA VE TEKLİFLERİNİ DİKKATE ALMAYA HAZIR
İran’ın tasa ve tekliflerini dikkate almaya hazır olduğunu lisana getiren Grossi, İran’da doğrulama faaliyetlerinin yürütülmesi için uygulanacak pratik adımlar üzerinde muahedeye varmak gayesiyle geçen haftalarda Tahran ve Viyana’da teknik görüşmeler yapıldığını hatırlattı.
Grossi, “Bu mevzuda ilerleme kaydedilmiştir. İran ile sürdürdüğümüz vazgeçilmez çalışmalarımızın yine başlamasını kolaylaştırmak için, önümüzdeki birkaç gün içerisinde bu görüşmelerin başarılı bir halde sonuçlandırılabileceğini samimiyetle umuyorum.” biçiminde konuştu.
Pratik adımların atılmasıyla öteki diplomatik istişarelerin olumlu sonuçlanması konusunda umutlu olduğunu aktaran Grossi, İran’ın NPT kapsamındaki yükümlülüklerinin tam uygulanmasının, genel durumun uygunlaşması için vazgeçilmez olduğunu söyledi.
“SORUNLARI KONUŞARAK ÇÖZMEYE İNANAN BİRİSİYİM”
Grossi, UAEA Yönetim Kurulu toplantısının akabinde düzenlenen basın toplantısında açıklamalarda bulundu.
İran’la sürdürdükleri görüşmelerde gerçek istikamete ilerlediklerini düşündüğünü lisana getiren Grossi, İran’da UAEA müfettişlerinin, kontrollerine kesinlikle devam etmeleri gerektiğini vurguladı.
Grossi, İsrail’in, İran’a hücumlarında nükleer fizikçileri öldürmesini kınayıp kınamayacağı sorusuna, “Ben bir diplomatım. Ben sözümün eriyim. Ben müzakerelerin adamıyım. Ben milletlerarası hukuka, problemleri konuşarak çözmeye inanan birisiyim. Bu yüzden hiçbir vakit şiddet aksiyonunu kınamayacağım, sevinmeyeceğim yahut onaylamayacağım.” cevabını verdi.
İran’ın, nükleer tesislerin denetlenmesine yine müsaade vermesi durumunda, bu tesislerin yerlerinin İsrail ve ABD’nin eline geçmesinden telaş etmesi konusu sorulan Grossi, İran’ın, dünyanın en çok denetlenen ülkelerinden biri olduğunu ve UAEA’nın hiçbir vakit kimseye rastgele bir bilgi aktarmadığını “çok âlâ bildiğini” söyledi.
Grossi, hücum vakitlerinde hislerin ağırlaştığını belirterek, siyasetle ilgilenmediklerini ve UAEA’nın çalışmalarının sorgulanamayacağını kaydetti.
Öte yandan “bu iddiaları” da ciddiye aldıklarını söz eden Grossi, İran’ın güvenlik kaygılarını konuşmaya hazır olduklarını ve yapılan son görüşmelerde bu sıkıntıyı de ele aldıklarını anlattı.
Grossi, İran’ın elinden geldiğince garanti talep etme hakkına sahip olduğunu vurguladı.
SON DURUM NE?
İran Meclisinin 26 Haziran’da kabul edip Anayasayı Koruyucular Kurulu’nun de onayladığı yasa, hükümeti UAEA ile işbirliğini durdurmaya, denetçilerin girişini yasaklamaya zorlamış ve sadece İran’ın nükleer hakları tanınıp güvenlik garantileri sağlandığında Ulusal Güvenlik Yüksek Kurulunun onayıyla yürürlükten kalkacak formda düzenlenmişti.
Bu kapsamda yeni yasa çerçevesinde İran, UAEA ile yeni “işbirliği modeli” konusunda görüşmeler yapıyor.
İran Dışişleri Bakanı Abbas Erakçi, 6 Eylül’de yaptığı açıklamada, UAEA ile yeni işbirliği modeli üzerinde muahedeye çalıştıklarını, bu kapsamda 5 Eylül’de Viyana’da yapılan görüşmenin olumlu geçtiğini bildirmişti.
