Herasight isimli şirket, bilim insanları Tobias Wolfram ve Alex Strudwick Young tarafından kuruldu ve kısa müddet evvel “gizlilik modundan” çıkarak faaliyetlerini kamuoyuna duyurdu.
Young, X’te yaptığı açıklamada, şirketin şimdiye dek yüzlerce embriyoyu taradığını ve 17 farklı hastalığın gelişme mümkünlüğünü kıymetlendiren algoritmalar geliştirdiklerini belirtti. Lakin dikkat çeken asıl ayrıntı, şirketin geliştirdiği bir simülasyon aracıyla embriyo IQ varsayımı yapabildiğini öne sürmesi oldu.
TAHMİNİ ZEKA ARALIĞI ÖLÇÜLECEK
Kullanıcılar bu araç üzerinden; “intelligence” (zeka) seçeneğini tıklayarak anne-babanın etnik kökenini, ailedeki ortalama IQ seviyesini ve embriyo sayısını giriyor. Sistem, bu bilgilere dayanarak doğacak çocuğun iddiası zeka aralığını veriyor.
ABD’de bu tıp genetik taramalar yasal olsa da, Birleşik Krallık üzere ülkelerde embriyolarda zeka üzere özelliklerin seçilmesi yasak. Üstelik birçok bilim insanı, genetik taramanın zeka yahut uzunluk üzere karmaşık özellikleri muteber biçimde öngörebileceğine dair kâfi delil olmadığını vurguluyor.
Herasight grubu, tartışmalı mevzulara karşın şirketin bilimsel istikametini ön plana çıkarmaya çalışıyor. Yayınladıkları teknik dokümanda, hastalık taramalarının hem nüfus seviyesinde hem de birebir aile içinde geçerli olacak formda test edildiği belirtiliyor. Ayrıyeten projelerinin, Elon Musk üzere milyarderlerin kullandığı Orchid ve Nucleus Genomics üzere başka genetik platformlardan daha “etik” olduğu savunuluyor.
“İNSANLIĞA ZİYAN VERECEK” İDDİASI
Ancak uzmanlar, bu çeşit teşebbüslerin çağdaş öjenizm uygulamalarını tekrar paketleyip pazara sunduğuna dikkat çekiyor. Genetik seçim yoluyla doğacak çocukların özelliklerini belirleme fikrinin, toplumda sınıfsal eşitsizlikleri derinleştirebileceği ve insan genetik mirasına ziyan verebileceği ikazları yapılıyor.
Her ne kadar Herasight, “biyoteknik hassasiyet ve etik farkındalık” vurgusu yapsa da, bilim insanlarının birden fazla bu teşebbüsü bilimsel olarak yetersiz, etik açıdan ise epeyce problemli buluyor.
