Starlink uydu internet ağı, yaklaşık iki buçuk saat süren büyük bir kesintinin akabinde yine çalışmaya başladı. Kesinti, ilişki kararlılığını global ölçekte etkilerken, savaş bölgelerinde de paniğe neden oldu.
Starlink Lider Yardımcısı Michael Nicolls, “Kesintiye, çekirdek ağı çalıştıran temel iç yazılım servislerinin arızalanması neden oldu. Hizmetimizde yaşanan süreksiz aksaklıktan dolayı özür dileriz. Son derece muteber bir ağ sunmaya kararlıyız; bu sorunun temel nedenini büsbütün ortadan kaldıracağız ve bir daha yaşanmamasını sağlayacağız” açıklamasında bulundu.
KOMUTANDAN UYARI
Ukrayna Silahlı Kuvvetleri İnsansız Sistemler Kumandanı Robert Brovdi ise irtibatın 00.35 ile 01.05 ortasında tüm bölgelerde yine sağlandığını bildirdi.
Brovdi, kesinti sırasında canlı yayın dayanağı olmadan askeri operasyonların devam ettiğini, keşif ve vurucu güç takviyeli vazifelerin sürdürüldüğünü belirtti:
“Muharebe misyonları canlı yayın olmadan sürdürüldü; vurucu güç dayanaklı keşif vazifeleri yapıldı. Savaş vakti için 150 dakika üzere uzun sayılabilecek bu olay, zayıf noktaları gözler önüne serdi. Bu cins riskleri dikkate almalı ve bağlantı kaynaklarımızı çeşitlendirmeliyiz.”
NE OLMUŞTU?
24 Temmuz akşamı dünya genelinde Starlink ağında kesintiler yaşandığına dair çok sayıda rapor geldi. Ukrayna askeri kaynakları da bu kesintiyi doğruladı.
Ukrayna Silahlı Kuvvetleri’ne bağlı ünitelerin kullandığı Starlink uydu internet sistemi, perşembe gecesi yaklaşık iki buçuk saat boyunca devre dışı kaldı. Bu durum, yalnızca Ukrayna’yı değil, dünya genelinde 60 bin kadar kullanıcıyı etkileyen büyük çaplı bir teknik arızanın kesimiydi.
“MUAZZAM BİR RİSK”
Brovdi, perşembe akşamı Telegram’dan yaptığı paylaşımda, “Starlink tüm cephede devre dışı” sözlerini kullandı. Daha sonra gönderisini güncelleyerek, kesintinin cuma sabahı 01:05 civarında sona erdiğini duyurdu.
Brovdi, yaşanan olayın, irtibat altyapısının büsbütün Starlink’e bağımlı olmasının ne kadar büyük bir risk olduğunu bir kere daha gösterdiğini vurguladı.
Ukrayna’daki binlerce drone takımından gelen imajları tek bir merkezde toplayan OCHI sisteminin kurucusu Oleksandr Dmitriev ise Reuters’a verdiği röportajda şunları söyledi:
“Böylesine kritik bir savaşta, bulut servislerine güvenerek ünite idaresi yapmak ve keşif imajlarını iletmek muazzam bir risk. Şayet internet teması kaybolursa, savaşma yeteneğiniz neredeyse büsbütün ortadan kalkıyor.”
Dmitriev, bu nedenle internet tabanlı olmayan, lokal bağlantı altyapılarına yönelme daveti yaptı.
STARLINK SAVAŞIN MERKEZİNDE
Ukrayna ordusu, savaşın başladığı 2022’den bu yana SpaceX’e ilişkin binlerce Starlink terminaline güveniyor.
Sistem, istihbarat sızmalarına ve sinyal bozuculara karşı dirençli olması nedeniyle hem cephe sınırında bağlantı kurmak hem de İHA operasyonları için vazgeçilmez hale geldi.
Ancak bu son kesinti, Starlink’in global çapta yaşadığı en büyük teknik arızalardan biri olarak kayda geçti.
RUSYA DA KULLANIYOR
Starlink’in Rusya’da resmi olarak hizmet vermediği belirtilse de Ukraynalı yetkililer, Moskova güçlerinin de Ukrayna cephelerinde Starlink terminalleri kullandığını öne sürüyor.
Bu durum, teknolojinin savaş alanında nasıl denetimsiz biçimde yayılabildiğine dair yeni tasalara yol açıyor.
TEKNOLOJİK EGEMENLİK
Uzmanlar kelam konusu kesintiden evvel de Ukrayna’nın Starlink’e bağımlı hale gelebileceğine dair uyarmıştı.
İspanya merkezli fikir kuruluşu Elcano Kraliyet Enstitüsü’nün teknoloji ve dijital siyaset uzmanı Dario Garcia de Viedma, Euronews’e yaptığı açıklamada şu değerlendirmede bulunmuştu:
“Teknolojik egemenlik konusunda elbette kaygılar var, zira bu durumda sadece tek bir sağlayıcıya, yani Starlink’e bağımlı hale geliyorsunuz. Fakat şu kademede egemenlik ikinci plana düşüyor. Birinci öncelik savaşı kazanmak.”
HAYATİ ROL OYNUYOR
Starlink, Dünya’dan yaklaşık 550 kilometre yüksekte yörüngede dönen 7 bin 800’den fazla uydudan oluşan bir ağ. Bu uydular, fiber optik kablolar üzere bilgi ileterek, internet erişiminin sıkıntı olduğu uzak bölgelerde bile yüksek süratli irtibat sağlıyor.
ING Think’te kıdemli kredi stratejisti olan Jan Frederik Slijkerman, Starlink’in Ukrayna’daki avantajlarını şu sözlerle açıklıyor:
“Sinyali alan terminaller kitap büyüklüğünde, bu da onları taşımayı çok kolay hale getiriyor. Starlink, eksiksiz irtibat, yeterli taşınabilirlik ve geniş bant için makul fiyatlar sunuyor.”
Ukrayna, Starlink’le iş birliğini yalnızca askeri gayelerle değil, taşınabilir bilgi erişimi üzere sivil hizmetlerde de genişletiyor.
Dijital Dönüşüm Bakanı Mykhailo Fedorov, savaşın başlamasından sadece iki gün sonra Elon Musk’tan Starlink terminalleri talep etmişti. Birinci kitler (anten, ayaklık, yönlendirici ve çeşitli kablolar) altı gün içinde Ukrayna’ya ulaştırılmıştı. Lakin süreç içinde siyasi fikirleri değişen Musk, Ukrayna’yı Starlink hizmetini geri çekmekle tehdit etmiş, reaksiyonlar üzerine uydular cepheye hizmet vermeye devam etmişti.
Fedorov’un nisan ayında yaptığı bir güncellemeye nazaran, Ukrayna’da şu anda 50 bin Starlink terminali, demiryolları, okullar ve hastanelerin elektrik kesintisi durumlarında çevrimiçi kalmasını sağlamak için kullanılıyor.
Starlink, Ukrayna ordusu tarafından da ağır biçimde kullanılıyor. 2022 yılında düzenlenen Aerorozvidka operasyonunda, Starlink sayesinde Delta isimli askeri muharebe denetim ve bilgi sürece sistemi, elektrik kesintilerine karşın çevrimiçi kalabilmişti.
