Fransa Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron, eylül ayında Birleşmiş Milletler’de (BM) Filistin devletini tanıyacağını açıkladı.
Fransa, BM Güvenlik Kurulu ve G7 ülkeleri ortasında bunu yapan birinci ülke oldu ve bu açıklama dünya çapında şaşkınlık yarattı.
Macron, bu istikamette ortak bir ivme yaratmayı umarak, “Ortadoğu’da adil ve kalıcı bir barışa olan tarihi bağlılığıma sadık kalarak, Fransa’nın Filistin Devleti’ni tanımasına karar verdim” dedi.
Fransa, son aylarda BM’ye Filistin’in tam üyeliğe kabul edilmesinden yana olduğunu hatırlatmış, Macron şubat ayında “Filistin devletinin tanınması Fransa için tabu değildir” demişti.
Macron’un açıklamasına karşılık veren İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu ise bu kararın “teröre ödül” olduğunu ve “İsrail’i yok etmeyi amaçladığını” savundu.
NEDEN ARTIK?
İsrail’in ablukası ve taarruzları nedeniyle mart ayından bu yana binlerce Gazzeli, yiyecek bulmaya uğraşırken hayatını kaybetti. 100’den fazla Filistinli, açlıktan öldü.
Çocuklar da dahil olmak üzere iskelet üzere zayıflamış, Filistinlilerin manzaraları, Batı medyasının manşetlerine yerleşti ve yansıları artırdı. Fransa, İngiltere ve Almanya başkanları Gazze’deki insani krizin yeni boyutlara ulaşması nedeniyle acil tedbirler alınması için bir ortaya geldi.
Gazze Sıhhat Bakanlığı’na nazaran, kuşatma altındaki bölgedeki meyyit sayısı 60 bine yaklaşırken, son haftalarda birçok Avrupalı başkan İsrail’e karşı sert bir tutum sergiledi.
Avrupa Komisyonu Başkanı Ursula von der Leyen, bu hafta başında Gazze’deki acıların “dayanılmaz” olduğunu belirterek, “bu durumun çabucak sona ermesi gerektiğini” söyledi.
“YÜRÜYEN CESETLER”
İtalya Başbakanı Giorgia Meloni geçen hafta Gazze’deki bir Katolik kilisesine düzenlenen ve üç kişinin vefatına yol açan atak nedeniyle İsrail’e bugüne kadarki en sert yorumlarını yaptı. İtalya, şimdi Filistin’i devlet olarak tanımıyor.
BM, İsrail’in Gazze’ye kâfi yardımın ulaşmasını engellediğini ve bu bölgede açlıkla ilgili ölümlerin sayısının giderek arttığını söylüyor. BM Yardım ve Çalışma Ajansı Lideri Philippe Lazzarini, son açıklamasında, “Gazze’deki beşerler ne meyyit ne de canlı, onlar yürüyen cesetler” dedi.
TEK ÜLKE OLMAYACAĞIZ”
Macron’un, İrlanda, Norveç ve İspanya üzere birkaç Avrupa müttefikinin müsaadeden giderek aldığı bu karar, büyük memleketler arası güçlerin de birebir yolu izlemesi için öncülük ediyor.
Macron’un açıklamasının akabinde bir Fransız yetkili CNN International’a, “Diğer meslektaşlarımla telefonda görüştüm ve eylül ayında Filistin’i tanıyan tek ülke olmayacağımızdan eminim” dedi.
Gözler artık İngiltere ve Almanya’ya çevrilecek. İngiltere Başbakanı Starmer, şimdiye kadarki en net açıklamasında, “Gazze’de yaşanan acı ve açlık tanım edilemez ve savunulamaz” dedi ve devlet kurmanın “Filistin halkının vazgeçilmez hakkı” olduğunu söyledi.
İsrail’in en yakın müttefiki olan Amerika Birleşik Devletleri’nin ise bu mevzuda bir adım atması imkansız olarak değerlendiriliyor. ABD Dışişleri Bakanı Marco Rubio, Macron’un kararını “kesin bir şekilde” reddetti.
KAÇ ÜLKE TANIYOR?
İsrail’in Gazze’de 7 Ekim 2023’te soykırım savaşı başlatamasından bu yana sekiz ülke Filistin devletini tanıdı.
Toplamda ise bugüne kadar 147 ülke Filistin devletini tanıdı. Haziran 2024’te, Avrupa Birliği üyesi Ermenistan ve Slovenya, bu tavrı resmileştiren ülkeler oldu. Geçtiğimiz ay ise temel olarak iki devletli tahlil temelinde barış sürecini yine başlatma emeliyle İspanya, İrlanda ve Norveç de bu listeye eklendi.
Avrupa Birliği’nde (AB) bu bahiste derin ayrışma devam ediyor. 2014’teki İsveç kararından evvel, Filistin devletini tanıyan az sayıdaki AB ülkesi (çoğunlukla eski Sovyet bloğu ülkeleri), bunu Birliğe katılmadan evvel yapmıştı.
27 AB üye ülkesinden 11’i, İspanya, Romanya, İsveç, İrlanda ve Bulgaristan da dahil olmak üzere Filistin devletini tanıyor.
BİRLEŞMİŞ MİLLETLER’DE FİLİSTİN’İN ROLÜ
Fransa ve İngiltere dahil Avrupa ülkeleri, Filistin İdaresi ile diplomatik bağlarını sürdürüyor lakin şimdi Filistin’i devletini bu halde tanımayı seçmemişlerdi. Kasım 2012’de Filistin, BM’ye üye olmayan gözlemci devlet olarak kabul edilmişi.
Bu statü, Filistin’e birçok toplantıya katılma ve dokümanlarına bakma hakkı verse de oy kullanma, karar önerme yahut BM ofislerine başvurma hakkı tanımıyor.
