Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın eşi Emine Erdoğan, Vatikan’da Papalık Toplumsal Bilimler Enstitüsü’nde düzenlenen “Kardeşlik Temelli İktisat: Etik Çok Taraflılık” başlığıyla düzenlenen konferansa katıldı.
Birleşmiş Milletler (BM) Sürdürülebilir Kalkınma Tahlilleri Ağı Lideri Prof. Jeffrey Sachs, Vatikan’dan Kardinal Peter Turkson, Rahibe Helen Alfrod, BM Medeniyetler İttifakı Yüksek Temsilcisi Miguel Angel Moratinos’un ortalarında olduğu pek çok kıymetli konuğun yer aldığı konferansta, çok taraflılık, çok kutupluluk, BM ıslahatı ve global vatandaşlık üzere hususlar ele alındı.
Konferansın “Küresel Vatandaşlık için Çok Taraflılık” başlıklı panelinde bir konuşma yapan Emine Erdoğan, bugün burada, insanlığın tüm renkleri ve sesleriyle daha güçlü olduğuna inanan, seçkin bir toplulukla buluşmaktan duyduğu memnuniyeti lisana getirdi.
“BİZİM İNANCIMIZDA İNSAN BEŞERE EMANETTİR”
İnsanlığın büyük bir aile olduğunu söz eden Erdoğan, “Hepimiz, yeryüzü sofrasının etrafında toplanmış, büyük bir insanlık ailesinin mensuplarıyız. O yüzden, dünyaya ortak konutumuz diyoruz. Tıpkı Hz. Mevlana’nın ‘Gök kubbe meskenim, insanlık ailem’ dediği üzere. Farklı ırklarımız, dillerimiz, kültürlerimiz ve inançlarımız, ortaya süper bir mozaik çıkarıyor. Dünya bu sayede, daha manalı ve yaşanılır bir yer haline geliyor. Bizim inancımızda, insan beşere emanettir” dedi.
Bir aileyi aile yapan, tüm üyelerinin birbirine olan sevgisi, bağlılığı ve birbirinin haklarını gözetmesi olduğunu aktaran Erdoğan, “Oysa, 21. Yüzyılın birinci çeyreğinde geldiğimiz noktaya baktığımızda, insanlık ailesinin alarm verdiğini görüyoruz. Sayısı 150 milyonu geçen yetim çocuk. Afrika’da ağır kronik açlıkla hayattan kopan 32 milyon can. Dünya nüfusunun yalnızca yüzde 1’i, toplam global servetin yarısına sahipken, günde 5 buçuk dolardan az bir gelirle hayat savaşı veren 3 milyar insan. Eğitim hakkına kavuşamayan 244 milyon çocuk. Yaklaşık 70 milyon, yerinden edilmiş mülteci. Yersiz yurtsuz, işsiz, okulsuz, hekimsiz, pasaportsuz, artık ümit edebilme gücünü yitirmiş 10 milyon insan. Gazze’de ölen ve isimleri 1516 sayfalık bir mevt raporu listesini dolduran bayanlar, erkekler, çocuklar ve yok olan aileler. Bu raporun 27 sayfasında yer alan, şimdi birinci yaş günü kutlanmamış bebekler” diye konuştu.
“İNSANLIK AİLESİNİ AYAĞA KALDIRACAK YENİ TAHLİLLERE GEREKSİNİMİMİZ VAR”
İnsanlığı büyük bir tüketim kitlesine dönüştüren ‘kullan-at’ merkezli anlayışı da eleştiren Erdoğan, “İşte bunlar, bize müreffeh bir dünya vaadeden sistemlerin bozulduğunun belirtileridir. Mevcut anlayışlarla ve her denendiğinde insanlığı yarı yolda bırakan bir düzenle, adil bir dünya inşa etmemiz mümkün görünmüyor. O halde, insanlık ailesini ayağa kaldıracak yeni tahlillere muhtaçlığımız var” tabirlerini kullandı.
Emine Erdoğan, Türkiye olarak, dünyaya Anadolu’nun irfan penceresinden baktıklarını anlatarak, şunları kaydetti:
“İnsanlığa, asırlara yayılan tarihî tecrübemizin rehberliğiyle yaklaşıyoruz. Mesela, Suriye Savaşı’nın birinci gününden itibaren, ülkemizin ve kalplerimizin kapılarını, komşularımıza açtık. Çünkü, Anadolu’da kurulan her sofrada İlah konuğunun yeri ayrılmıştır, hazırdır. Bugün hala 4 milyona yakın mülteciyi ülkemizde ağırlamaya devam ediyoruz. Kimseyi gitmeye zorlamıyor, ülkelerine dönmek isteyenlere, istekli, inançlı ve onurlu bir geri dönüş imkanı sağlıyoruz. Gayrisafi ulusal hasılasına nazaran dünyanın en cömert ülkesiyiz, zira ‘bir mumun başka bir mumu tutuşturmakla, ışığından bir şey kaybetmediğine’ şahidiz.”
“TÜRKİYE’NİN YARDIM ELİ, DÜNYANIN DÖRT BİR YANINA UZANIYOR”
Türkiye’nin İnsanı merkeze alan devlet geleneği olduğunu vurgulayan Emine Erdoğan, “O yüzden, bizden binlerce kilometre uzakta akan gözyaşlarının sesini işitebiliyoruz. Türkiye’nin yardım elini, din, lisan, ırk, bölge ayrımı gözetmeksizin, Myanmar’dan Somali’ye, Yemen’den Ukrayna’ya kadar, dünyanın dört bir yanına uzattık. Zira Anadolu, farklı seslerin süper bir insanlık müziğine dönüştüğü kadim bir yurttur. Ve biz bu yurdun toprağından kardeşliği, ikliminden müsamahayı öğrendik” değerlendirmesinde bulundu.
“KÜRESEL VATANDAŞLIĞA YENİ BİR MANA KAZANDIRMALIYIZ”
Emine Erdoğan, Anadolu’da Hıristiyanlar, Müslümanlar, Yahudilerin, farklı etnik kökenden gelenlerin, birebir mahallede kapı komşusu olduğuna işaret ederek, “Bu deneyimle biliyoruz ki, dünyada süratle artan kutuplaşmanın, İslamofobi’nin ve nefret cürümlerinin temelinde, çok kültürlülük erozyonu yatmaktadır. O nedenle, global vatandaşlık telaffuzuna dikkatle yaklaşmamız gerektiği niyetindeyim. Global vatandaşlık, farklılıkları bir potada eriten, insanları tek bir kimlikte toplamak isteyen bir anlayış olmamalıdır” diye konuştu.
Tek renkli ve tek sesli bir dünyanın, insanlığın milyarlarca yıllık birikimini bir çırpıda kaybetmesi manasına geleceğine dikkati çeken Erdoğan, “Halihazırda, 7 bin lisanın konuşulduğu dünyamızda, ne yazık ki her hafta bir lisan yeryüzünden siliniyor. Bu kayıp, tüm kültürlerin derinden etkilenmesi, eşsiz kimliklerin ve zenginliklerin yok olması demek. O nedenle, global vatandaşlığa yeni bir mana kazandırmalıyız” yorumunu yaptı.
MEVLANA’NIN KELAMINA ATIF
Mevlana’nın “Pergelin iğneli ayağı sabittir benim dinimde ancak öteki ayağıyla 72 milleti dolaşırım” kelamını konferansın iştirakçilerine aktaran Erdoğan, “Bu metafor, global vatandaşlık anlayışının yeni yüzü olmalıdır. Yani, pergelin ayağını öz kimliğimize sabitleyip, öbür ayağıyla insanlığın refahı, huzuru ve barışı için çabalamalıyız. İnsanlığın acılarıyla hemhal olacak manevi bir yetkinliği tekrar kazanmalıyız. Ne vakit ki insanlığın kalbinin kendi göğsümüzde attığını hissederiz, o vakit global vatandaşlık gerçek manasına kavuşmuş demektir” tabirlerini kullandı.
“ÜLKELER ÇOKLU KRİZLERLE TEK BAŞINA GAYRET EDEMEZ”
Emine Erdoğan, karşı karşıya kalınan global krizlerin, dayanışma ve ortak aklın ne derece hayati olduğunu her geçen gün daha fazla gösterdiğini söyledi.
Dünyada artık hiçbir sorun mahallî olmadığını belirten Erdoğan, “Ülkeler çoklu krizlerle tek başlarına çaba edemezler. O nedenle, etik-çok taraflılık unsuruna dayalı işbirliklerine her zamankinden daha çok muhtaçlığımız var” dedi.
Ahlaki ve manevi bir tabana, insanlığın dara düştüğünde kendisi için istediğini diğeri için de isteyebilecek, kapsayıcı ve eşitlikçi ittifaklar kurmaya muhtaçlık olduğunu anlatan Erdoğan, “Ancak, ülkelerin omuzlarındaki yükün eşit olmadığını üzülerek görüyoruz. Bunun en açık örneği, iklim değişikliği ile çabadaki savruluşlarımızdır. Birtakım ülkeler, iklim değişikliğine yüzde 1’lik bile hisseleri yokken, bu meseleden orantısız olarak etkileniyorlar. Bazen iklim mültecisi oluyor, bazen besin kaynaklarını kaybediyor, hatta topyekun yok olmayla karşı karşıya geliyorlar” biçiminde konuştu.
“SIFIR ATIK PROJEMİZİN BAŞLANGIÇ NOKTASI, İNSANLIĞA DUYDUĞUMUZ SADAKATTİR”
Emine Erdoğan, bu noktada Türkiye’nin 2017’de başlattığı ve bugün Birleşmiş Milletler kararıyla global bir harekete dönüşen Sıfır Atık Hareketine değinerek, şunları kaydetti:
“Sıfır Atık Projemizin başlangıç noktası, insanlığa duyduğumuz sadakattir. Biz bu sıkıntıyı, çevresel bir sorumluluk olduğu kadar, toplumlar ve jenerasyonlar ortası adaletin sağlanması için, muvaffakiyetle geçmemiz gereken bir imtihan olarak da görüyoruz. Olağan bu bakış açısının, tabiatın ilahi bir emanet olduğu inancımızla da direkt ilgisi var. O yüzden, iklim değişikliği sorununu ele alırken, temelli bir zihniyet dönüşümünü başlatmamız gerektiği kanaatindeyim. Doğayı, bir ham unsur deposu olarak gördüğümüz ve onunla hürmet ekseninde bir bağ kurmadığımız sürece, global taahhütler metinlerde sıkışıp kalır. Lakin, tekniği, ilahi öğretilerle buluşturabilirsek, o vakit, insanlık tarihinin değerli bir başarısına imza atabiliriz”
“DİJİTAL ÇAĞIN RİSKLERİ” VURGUSU
Bilgi teknolojileri, uzay teknolojileri, yapay zeka üzere çığır açan teknolojik gelişmelerin sürat kazandığı bir devirde olduklarını ve bu çağı “dijital çağ” andıklarını lisana getiren Erdoğan, “Her yeniliği, hiçbir filtreye doğal tutmadan, hayatlarımızın ortasına alıyor, risk tahlili yapmıyoruz. Mesela, bu teknolojilerin, ne kadar kapsayıcı, emniyetli, insan ve aile odaklı olduğunu sorgulamıyoruz” dedi.
Yapılan araştırmaların, insanların yüzde 31’inin, gençlerin yüzde 60’ının internet, toplumsal medya ve görüntü oyunlarına bağımlı hale geldiğini söylediğini aktaran Erdoğan, “Öte yandan, bu üstün teknolojik ilerlemenin ortasında, dünya nüfusunun yarısının internete erişiminin olmadığını da unutmamalıyız. Bu, hakikaten de dijital çağın en büyük ikilemlerinden biridir” diye konuştu.
“HERKES SÜRDÜRÜLEBİLİR BİR DÜNYA AMAÇLIYOR FAKAT…”
Emine Erdoğan, BM En Az Gelişmiş Ülkeler İçin Teknoloji Bankasına konut sahipliği yaptıklarını belirterek, şöyle devam etti:
“Herkesin teknolojiye eşit olarak erişebilmesi uğraşındayız. Lakin teknolojinin, insanlığa hizmet eden, mahallî bedellere saygılı ve müsamaha ortamını destekleyen, sorumlu bir tasarım anlayışıyla üretilmesini savunuyoruz. Bir kere daha anlaşılıyor ki, bahis ister dijital dönüşüm, ister etraf, isterse siyasi atmosfer olsun, hedefimiz, herkesi eşit bir refah paydasında buluşturmak olmalıdır. Bu salondaki herkes, ‘kimsenin geride kalmadığı, sürdürülebilir bir dünya’ amaçlıyor. Ancak ne yazık ki, barış, güvenlik, insan hakları ve demokrasi üzere pahalar, hala sırf birkaç ülkenin istifade ettiği imtiyazlardır.”
“DAHA ADİL BİR DÜNYA MÜMKÜN”
Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın memleketler arası platformlarda sıklıkla “Dünya beşten büyüktür ve daha adil bir dünya mümkündür” bildirisini gündeme getirdiğini vurgulayarak, “Bu bildiri, dünyanın ‘geride kalmış’ mazlumlarının manifestosudur. Büyük bir global adalet davetidir. Tüm insanları, amasız, fakatsız ve istisnasız olarak önemsemeye, herkesin menfaatini kendi menfaatimiz üzere gözetmeye davet eden bir vizyondur. Dilerim ki bu vizyon dünyaya baktığımız ortak penceremiz olur. Zira o vakit, insanlığın kardeşliğe duyduğu derin hasreti giderebiliriz” değerlendirmesinde bulundu.
“İNSAN HAYATI VE ONURU, TÜM DİNLERİN ORTAK KUTSALIDIR”
Emine Erdoğan, insanlığın artık yeni bir rotaya gereksinimi olduğunu ve bu rotanın merhamete, sevgiye, müsamahaya, yeterli niyetlere ve adalete ulaşması gerektiğini söyledi.
Erdoğan, kelamlarını şöyle tamamladı:
“Şahsen, bu rotanın inançlarımızın ortak öğretisiyle çizilebileceği kanaatindeyim. Zira insan hayatı ve onuru, tüm dinlerin ortak kutsalıdır. Müslümanlar, bir insanı kurtarmanın, tüm insanlığı kurtarmak olduğuna inanır. Hıristiyan inancında, insanların birbirini sevmesi, ilahi bir ödevdir. Ve bu müşterek hissede, insanlığın vicdanında açılmış yaraları güzelleştirecek yegane merhemdir.”
Konuşması büyük alkış alan Emine Erdoğan, Vatikan’daki konferans boyunca en çok ilgi gören konuk oldu.
Vatikan’daki konferans, aile fotoğrafının çekimiyle sona erdi.
