İsveç’in başşehri Stockholm’de 1973 yılında işlenen bir kaçırma ve banka soygunu cürümlerine karışan ve “Stockholm Sendromu” teorisinin geliştirilmesine “ilham olan” iki suçludan biri 78 yaşında öldü.
BBC’nin haberine nazaran, Clark Olofsson’un ailesi, uzun müddettir hasta olan adamın hastanede öldüğünü açıkladı.
Altı gün boyunca süren soygun sırasında Olofsson’un rehineleri, kendisine ve kabahat ortağına sempati duymaya başlamış, dışarıdaki polis güçlerine karşı daha düşmanca bir hal takınırken soyguncuların hareketlerini savunmuştu. Bu olay ise sonrasında kaçırılan şahısların, kendilerini rehin tutan şahıslara karşı olumlu hisler geliştirdiği ve buradan hareketle “Stockholm Sendromu” ismi verilen psikoloji teorisine “ilham” olmuştu.
REHİNE BAŞBAKAN İLE KONUŞTU: “ONLARA BÜSBÜTÜN GÜVENİYORUM”
Bankaya düzenlenen soygun ve yaşanan rehine krizini Jan-Erik Olsson isimli bir öteki kişi başlatmıştı. Üç bayan ve bir erkeği rehin alan adam, daha evvel hapishanede arkadaş olduğu Olofsson’un hapishaneden bankaya getirilmesini istemişti. İsveçli yetkililer bu talebi kabul etmiş, Olofsson da bunun üzerine polisin etrafını sardığı bankaya girmişti.
Daha sonra cinayete teşebbüs, uyuşturucu ticareti ve hücum üzere bir dizi kabahatten karar giyecek ve ömrünün yarısından birçoklarını hapishanede geçirecek olan Olofsson, bankadaki rehine krizinden yıllar sonra Aftonbladet gazetesine verdiği röportajda, mahpus cezasının azaltılması karşılığında kendisinden rehineleri inançta tutmasının istendiğini lakin yetkililerin bu kelamlarını yerine getirmediğini söylemişti.
Olofsson, bankada olduğu sırada rehinelerden Kristin Enmark’ı soyguncular ismine devrin İsveç başbakanı ile telefonda görüşmeye ikna etmişti. Enmark, telefon görüşmesinde, soyguncular ile birlikte bir araçla bankadan çıkma müsaadesi istemiş, “Clark’a ve soyguncuya büsbütün güveniyorum… Onlar bize bir şey yapmadı… Bilakis, çok uygunlar. İster inanın ister inanmayın burada hakikaten hoş vakit geçirdik” diye konuşmuştu.
“BANA KELAM VERDİ, BEN DE ONA İNANMAYI SEÇTİM”
Enmark, bu konuşmanın akabinde yaptığı öteki telefon görüşmelerinde de kendisini rehin alanlara polis tarafından ziyan verileceğinden korktuğunu söylemiş ve aksiyonlarını savunmaya devam etmişti.
Rehine, daha sonra kaleme aldığı anılarında, Oloffson hakkında şu tabirleri kullanmıştı: “Bana hiçbir şey olmadığından emin olacağına kelam verdi. Ben de ona inanmaya karar verdim. 23 yaşındaydım ve canımdan korkuyordum.”
Rehine krizi altı gün sonra sona ermiş, polis binanın çatısından içeri girerek kullandığı göz yaşartıcı gaz ile soyguncuları etkisiz hale getirmişti. Rehineler evvel bu iki ismi bırakmak istememiş, polisin onları vuracağından tasa etmişti. Sonrasında ise Olofsson ve Olsson’a karşı tabir vermeyi reddetmişlerdi.
Uzmanlar ise o vakitten beri Stockholm Sendromu’nun gerçek bir psikiyatrik durum mu olduğunu, yoksa travmatik durumlarla başa çıkmak için bir savunma düzeneği mı teşkil ettiğini tartışıyor. Kelam konusu söz, İsveçli psikiyatrist ve kriminolojist Nils Bejerot tarafından türetilmişti.
Enmark ise 2021 yılında BBC’ye yaptığı açıklamada, Stockholm Sendromu sözünü reddederek, “Bu, mağduru suçlamanın bir yolu. Ben hayatta kalmak için elimden geleni yaptım” demişti.
Olofsson, Belçika’da uyuşturucu ile ilişkili hatalardan aldığı mahpus cezasının infazının bitmesinin akabinde son olarak 2018 yılında hapishaneden tahliye edilmişti. 2022 yılında, “Clark” isimli Netflix dizisinde Oloffson’u oyuncu Bill Skarsgård canlandırmıştı.
