İsrail’in İran’a başlattığı taarruz ve İran’ın misillemeleriyle devam eden savaş altıncı gününe girerken, İran’ın nükleer silah üretmeye yakın olduğunu sav eden İsrail’in bâtın nükleer programı ABD basınına yansıdı.
The Wall Street Journal (WSJ) gazetesinin haberine nazaran, kurulduğu 1948 yılından kısa bir mühlet sonra “hayatta kalmayı teminat altına almak için” kendi nükleer programını oluşturmak isteyen İsrail devletinin kapalı bir nükleer silah programı var ve kimi uzmanlara nazaran bu program genişlemeye devam ediyor. İsrail ise bu programı kamuoyu önünde kabul etmiş değil.
EN AZ 90 SAVAŞ BAŞLIĞI OLDUĞU DÜŞÜNÜLÜYOR
İngiltere’nin başşehri Londra’daki Memleketler arası Stratejik Çalışmalar Enstitüsü’nden nükleer güvenlik uzmanı Alexander K. Bollfrass, “Resmi diplomatik duruş açısından bakıldığında İsrail bunu ne kabul edecek ne de inkar edecektir” diye konuştu.
Bollfrass’a nazaran, İsrail’in nükleer silahları Ortadoğu’ya “getirecek” birinci ülke olmayacağı yönündeki söylemi, kurulu bir nükleer silah programını örtmeye yönelik bir teşebbüs olarak düşünülebilir.
Silah Denetimi ve Nükleer Silahların Yaygınlaşmasının Önlenmesi ve Nükleer Tehdit İnisiyatifi’ne nazaran, İsrail’in en az 90 savaş başlığının ve yüzlercesinin üretilmesine yetecek kadar nükleer fisyona uğrayabilir malzemesinin olduğuna inanılıyor.
Uluslararası Atom Gücü Ajansı’na (UAEA) nazaran, dünyada 30 ülkenin nükleer silah geliştirme kapasitesi olduğu düşünülse de silahlara sahip olduğu bilinen yalnızca dokuz ülke var. İsrail ise Kuzey Kore’den sonra en küçük mühimmata sahip ülke. Uzmanlara nazaran, İsrail, savaş başlıklarını savaş uçaklarından, denizaltılardan ya da balistik füze rampalarından ateşleyebilir.
İSRAİL, BM ANTLAŞMASINA TARAF DEĞİL
İsrail birebir vakitte Hindistan, Pakistan, Kuzey Kore ve Güney Sudan ile birlikte Birleşmiş Milletler (BM) Nükleer Silahların Yayılmasının Önlenmesi Antlaşması’na imzacı olmayan beş ülkeden biri. 1970 yılında yürürlüğe giren antlaşma ile birlikte hükümetler nükleer enerjiyi barışçıl hedeflerle kullanmayı ve nükleer silahların yayılmasını önlemeyi taahhüt ediyor. İran ise antlaşmaya taraf ülkelerden biri.
İsrail’in antlaşmayı imzalaması için nükleer silahlardan vazgeçmesi gerekiyor. Antlaşma, İngiltere, Çin, Fransa, Rusya ve ABD olmak üzere resmi olarak beş nükleer devleti tanıyor. Bu ülkeler tıpkı vakitte BM Güvenlik Konseyi’nin daimi üyeleri.
İSRAİL’İN NE VAKİTTİR NÜKLEER SİLAHLARI VAR?
İsrail Atom Gücü Kurulu, 1952 yılında kuruldu. İlk başkanı Ernst David Bergmann, nükleer bir bombanın kendilerinin “bir daha asla koyunlar üzere kıyıma götürülmeyeceğini” garanti edeceğini savunmuştu.
Araştırmacılara nazaran, İsrail, nükleer silah geliştirme tesisini 1958 yılında, ülkenin güneyindeki Dimona’da inşa etmeye başladı. Yakın vakit evvel saklılığı kaldırılmış Aralık 1960 tarihli bir ABD istihbarat raporuna nazaran, Dimona projesi, plütonyum üretimi için tekrar sürece tesisini de içeriyor. Rapor, projenin nükleer silahlarla alakalı olduğu sonucuna vardı.
Silah Denetim Derneği’ne nazaran, İsrail, 1967 yılında gizlice nükleer patlayıcıları inşa etme kabiliyetini geliştirdi. Amerikan Bilim İnsanları Federasyonu’na nazaran, 1973 yılına gelindiğinde ABD “İsrail’in nükleer silahları olduğuna ikna olmuş” vaziyetteydi.
Uzmanlara nazaran, İsrail’in ABD’nin “nükleer muhafaza şemsiyesinin” altında olmaması da temelinde kendi nükleer silahlarının olduğunun dillendirilmemiş bir kabulü manasına geliyor.
İSRAİL’İN NÜKLEER SİLAHLARI NEREDE?
İsrail’in şu ana kadar savaşta hiç nükleer silah kullanmadığına işaret edilen haberde, Yahudi Sanal Kütüphanesi’nde paylaşılan bilgilere de yer verildi. Buna nazaran, İsrail’in 1967 ve 1973’teki Arap-İsrail savaşları sırasında nükleer bombalar hazırladığı düşünülüyor.
Son 50 yıldır basına yansıyan haberlerde de İsrail’in ülkenin güneyindeki Negev Çölü de dahil olmak üzere yeraltı alanlarında nükleer silahlarını test ettiği tabir ediliyor. Bunlardan birinin Eylül 1979’da kayıtlara geçtiği belirtiliyor.
O devirde bu durum olayı tespit eden uydunun isminden hareketle “Vela olayı” olarak kayıtlara geçmiş, ABD’nin eski başkanı Jimmy Carter’ın 2010’da yayınlanan Beyaz Saray günlüklerinde de İsrail’in Güney Afrika’nın güney ucu yakınlarında nükleer bir patlamayı test ettiğine dair “artan bir inanç” olduğuna işaret edilmişti.
İsrail’in nükleer silah programının Dimona’da olduğuna inanılıyor. Uzmanlara nazaran, UAEA denetçileri, buraya daha evvel hiç gitmedi ve İsrail ile UAEA’nın burayı izlemesine müsaade verecek bir muahedesi da bulunmuyor. Birtakım ABD’li bilim insanları 1960’lı yıllarda Dimona’yı ziyaret etmiş ve nükleer programın barışçıl olduğuna karar vermişti. ABD’li denetçilerin bu tarihten sonra oraya gittiğine dair ise kamuoyuna yansıyan rastgele bir ispat bulunmuyor.
UYDU İMAJLARI ORTAYA KOYDU: DİMONA’DA YENİ İNŞAAT
Uydu imajları de son beş yıl içinde Dimona’da yeni bir inşaat olduğunu ortaya koyuyor. Uzmanlara nazaran, bu, tesiste en azından tamir ve modernizasyon yapıldığına işaret ediyor. Kimi uzmanlara nazaran ise İsrail nükleer kapasitesini artırmak için Dimona’da yeni bir reaktör inşa ediyor.
İsveç merkezli Stockholm Milletlerarası Barış Araştırmaları Enstitüsü’nün (SIPRI) geçen hafta yayımladığı bir rapor da İsrail’in buradaki bir reaktör alanını plütonyum üretmek için güncellediğini ortaya koydu. Plütonyum hem nükleer silah hedefleriyle hem de uzay üzere barışçıl maksatlarla kullanılabiliyor.
