Rusya ve Ukrayna heyetleri, dün bir kere daha İstanbul’da bir ortaya gelerek karşılıklı taleplerini iletti. Görüşmeden ateşkes çıkmazken, taraflar bir sefer daha esir takasında mutabakata vardı.
Moscow Times haber sitesinin aktardığına nazaran, Rus müzakere heyeti, 2 Haziran Pazartesi günü yapılan ve yaklaşık 1 saat süren görüşmede Ukrayna heyetine savaşın sona erdirilmesi ile ilgili iki çerçeve sunan bir “memorandumu” iletti. Rusya’nın memorandumunun ayrıntılarını, Rusya devlet basını kamuoyuna duyurdu.
RUSYA, NE İSTİYOR?
Rusya’nın sunduğu birinci çerçeve, Ukrayna’nın, Rusya’nın kısmen işgal ettiği ve ilhak ettiğini açıkladığı Donetsk, Luhansk, Zaporijya ve Herson’dan çekilmesini öngörüyor. Rusya’nın talebine nazaran, Ukrayna’nın bu bölgelerden askerlerini çekmeye başlamasının akabinde 30 günlük bir ateşkes yürürlüğe girecek. Rusya, Ukrayna’dan ayrıyeten askerlerini Rusya hududundan üzerinde muahedeye varılan bir uzaklığa geri çekmesini talep ediyor.
Rusya’nın sunduğu ikinci seçenek ise bir “paket teklifi” olarak öne çıkıyor. Bu seçenekte kelam konusu dört bölgenin “derhal teslim edilmesi” talep edilmese de bir dizi talep bulunuyor. Bu taleplerin ortasında Ukrayna’nın seferberlik gayretlerine derhal bir yasak getirilmesi ve Ukrayna’ya yapılan tüm yabancı askeri yardımların, istihbarat paylaşımının ve uydu dayanağının sona erdirilmesi yer alıyor. Rusya, ayrıyeten Ukrayna’nın Rusya toprakları içinde rastgele bir sabotaj operasyonu gerçekleştirmemesini istiyor.
İkinci teklif, tıpkı vakitte her iki tarafın da sivilleri hür bırakacağı iki taraflı bir af davetinde bulunuyor. Rusya, Ukrayna’nın sıkıyönetimin kaldırılmasının akabinde 100 gün içinde devlet başkanlığı ve parlamento seçimleri yapmasını talep ediyor. Rusya’nın talepleri ortasında yabancı askeri işçinin Ukrayna’yı terk etmesi ve hudut bölgelerinden geri çekilmeleri haricinde Ukrayna güçlerinin hareketlerinin sonlandırılması yer alıyor.
“HEYET LİDERLERİ 2,5 SAAT BOYUNCA GÖRÜŞME YAPTI”
Rusya’nın Interfax haber ajansına konuşan bir kaynağın verdiği bilgiye nazaran, dünkü görüşme, Ukrayna heyetinin başındaki Savunma Bakanı Rüstem Umerov ve Rusya heyetinin başındaki Devlet Başkanı Vladimir Putin’in danışmanı Vladimir Medinski’nin ortasında yapılan 2,5 saatlik görüşmenin akabinde gerçekleşti. Kaynak, birebir yapılan bu görüşmenin daha geniş müzakerelerin tonunu belirleme konusunda kıymetli bir adım olduğunu söyledi.
Habere nazaran, Moskova’nın memorandumu, şu talepleri içeriyor: “Kırım da dahil olmak üzere işgal altındaki Ukrayna toprakları üzerindeki Rus egemenliğinin memleketler arası olarak tanınması; Ukrayna’nın rastgele bir askeri ittifak ya da koalisyona katılmayacağına dair resmi taahhüt; Rusça için Ukrayna’da resmi statü; iki ülke ortasındaki tüm var olan yaptırımların kaldırılması ve yeni yaptırımların getirilmeyeceği tarafında taahhüt; Rusya doğalgazının Ukrayna üzerinden geçişinin yine sağlanması ve tüm ekonomik, diplomatik ve ulaşım bağlarının devam etmesi; karşılıklı olarak savaşla temaslı tazminat taleplerinden vazgeçilmesi; Ukrayna ordusunun yapı ve büyüklüğüne sonlandırma getirilmesi; Nazizmin ve Neonazizmin tanıtım ve övgüsüne yasak getirilmesi; Ukrayna’nın nükleersiz statüsünün teyidi; Moskova Patrikhanesi ile ilişkili Ukrayna Ortodoks Kilisesi üzerindeki tüm yasal sonlandırmaların kaldırılması.”
MEDVEDEV’DEN MÜZAKERE AÇIKLAMASI
Öte yandan, Rusya’nın eski devlet liderlerinden Güvenlik Kurulu Lider Yardımcısı Dmitriy Medvedev, dün yapılan görüşmeye ait değerlendirmesinde, “İstanbul müzakerelerinin emeli gerçekçi olmayan koşullarda uzlaşmak değil, süratli bir zaferi sağlamaktır” diye konuştu. Medvedev, Ukrayna’nın akınlarına işaret ederek “Misilleme kaçınılmaz” dedi.
UKRAYNA NE İSTİYOR?
Ukrayna da dün yapılan görüşmede barış görüşmelerine dair vizyonunu Rusya heyetine sundu. Politico haber sitesinin gördüğünü söz ettiği doküman, Ukrayna’nın tam ve şartsız bir ateşkes, tüm esirlerin takası, yasadışı bir halde Rusya’ya götürülen tüm çocukların iadesi ve tüm sivil esirlerin salıverilmesi taleplerini sürdürdüğünü ortaya koydu.
Ukrayna, bunların yanı sıra Rusya’nın gelecekte kendilerine saldırmayacağı konusunda bir yükümlülüğü kabul etmesini, Ukrayna’nın egemenliğinden vazgeçmeye zorlanmamasını, Avrupa Birliği (AB) üyesi olma yolunda ilerlemesine müsaade verilmesini ve NATO’daki geleceğine Rusya’nın değil ittifak üyelerinin karar vermesini istedi.
Belgede, Rusya’nın Şubat 2014’ten bu yana elde ettiği toprak kazanımlarının memleketler arası toplum tarafından tanınmaması ve Şubat 2022’den bu yana savaşın taraflarını birbirinden ayıran “temas hattının” müzakereler için başlangıç noktası olması talep edildi.
Ukrayna’nın talebine nazaran, toprak sıkıntıları yalnızca Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelenski ve Rusya Devlet Lideri Vladimir Putin ortasında yapılacak bir görüşmede tam ve şartsız bir ateşkes konusunda muahede sağlanması halinde ele alınacak.
Bunların karşılığı olarak ise Ukrayna, birtakım yaptırımların adım adım kaldırılmasını kabul etti ancak Rusya’nın verdiği sözleri tutmaması halinde yaptırımların devam etmesi için bir sistem olmasını istedi.
