Yaklaşık 15 bin ışık yılı uzaklıkta, Samanyolu galaksisi içinde yer alan ve ASKAP J1832-0911 olarak isimlendirilen cisim, her 44 dakikada bir, yaklaşık iki dakika süren bir ışınım patlaması yayıyor.
Bu nizamlı ve uzun aralıklarla gerçekleşen sinyaller, hem radyo hem de X-ışını dalga uzunluklarında gözlemlendi. Bu tıp objeler, bilimsel literatürde “uzun dönemli süreksiz kaynak” (long-period transient / LPT) olarak tanımlanıyor.
Bu, bir LPT’nin yüksek güçlü X-ışını ve düşük güçlü radyo dalgaları ile birebir anda patlama yaptığı birinci müşahede olarak kayıtlara geçti. Bu keşfin, LPT’lerin gizemli tabiatını ve sinyallerin nasıl oluştuğunu anlamada dönüm noktası olabileceği düşünülüyor.
“DAHA EVVEL HİÇ GÖRMEDİK”
Keşif ekibinin lideri, Curtin Üniversitesi’nden araştırmacı Zieng (Andy) Wang, yaptığı açıklamada “Bu obje, daha evvel gördüğümüz hiçbir şeye benzemiyor” dedi. LPT’lerin birinci olarak 2022 yılında keşfedildiğini belirten araştırmacılar, bugüne kadar 10 farklı LPT tespit edildiğini lakin ASKAP J1832-0911’in hepsinden farklı olduğunu vurguluyor.
Cisim birinci olarak, Avustralya’daki Australian Square Kilometre Array Pathfinder (ASKAP) radyo teleskobuyla gözlemlendi. Akabinde, NASA’nın Chandra X-ışını Gözlemevi ile yapılan takip çalışmasında, radyo sinyallerinin X-ışınlarıyla tıpkı tertipte yayıldığı tespit edildi. Bu tespit, Chandra’nın hayli dar görüş alanı nedeniyle büyük ölçüde baht yapıtı gerçekleşti.
BÜYÜK OLASILIKLA BİR MEYYİT YILDIZ
Araştırmacılar, ASKAP J1832-0911’in büyük olasılıkla bir meyyit yıldız olduğunu düşünüyor. Fakat bu yıldızın ağır manyetik alana sahip bir nötron yıldızı (magnetar) mı yoksa bir çift yıldız sistemindeki beyaz cüce mi olduğu hâlâ net değil. Wang, mevcut teorilerin bu harika davranışı tam olarak açıklamakta yetersiz kaldığını belirterek, “Bu keşif, yeni bir fizik anlayışına ya da yıldız evrimi hakkında yeni modellere işaret ediyor olabilir” dedi.
Ayrıca, bu cisimde hem radyo dalgalarının hem de çok daha enerjik olan X-ışınlarının tespit edilmesi, bu cins objelerin nasıl güç ürettiklerine dair ipuçları verebilir. Bilim insanları, bu inanılmaz davranışların yalnızca ASKAP J1832-0911’e has olmadığını, emsal halde davranan diğer LPT’lerin de cihanda mevcut olabileceğini düşünüyor.
Araştırma, 28 Mayıs Çarşamba günü bilim dergisi Nature’da yayımlandı. Gruptaki bilim insanlarından Nanda Rea, “Bu objenin süreksiz X-ışını yayması, tabiatı hakkındaki anlayışımıza yepisyeni bir kapı aralıyor” açıklamasında bulundu.
