İsrail’in 7 Ekim 2023’ten bu yana Gazze Şeridi’ne yönelik sürdürdüğü abluka ve akınlar 52 bini aşkın sivilin vefatına neden olmasına karşın ülkenin iki yıldan uzun müddettir kültür, sanat ve spor aktifliklerine iştirakine müsaade verilmesi tepki çekiyor.
Avrupa Yayın Birliği (EBU), siyasi münasebetlerle yarışa müdahale edilmemesi gerektiğini savunarak İsrail’in iştirakine müsaade verirken, 2022’de Ukrayna’ya savaş açan Rusya’yı tıpkı münasebetle yarıştan men etti.
Bu durum, başta sanatkarlar ve insan hakları savunucuları olmak üzere kamuoyunda ikili standart tenkitlerine yol açtı, İsrail’in müsabakada yer almasına karşı birçok ülkede boykot davetleri yaygınlaştı.
Basel kentinde 13-17 Mayıs’ta düzenlenecek müsabakada İsrail’i temsil eden Yuval Raphael, “New Day Will Rise” isimli müziğiyle finale kalmak için 15 Mayıs’taki ikinci yarı finalde yarışacak.
MİLLETVEKİLLERİ İSRAİL’İN MEN EDİLMESİNİ İSTEDİ
Slovenyalı Avrupa Parlamentosu (AP) üyesi Matjaz Nemec ve Irena Joveva’nın başını çektiği 26 milletvekili, savaş hataları ve insan hakları ihlalleri telaşlarına atıfta bulunarak nisan ayında EBU idaresine yazdığı mektupta İsrail’in yarıştan çıkarılmasını talep etti.
“Bu cins ihlaller devam ederken İsrail’in katılmasına müsaade veren EBU, Eurovision Müzik Yarışı’nın bütünlüğünü tehlikeye atma riski taşımaktadır.” sözü kullanılan mektupta, Ukrayna’da savaşın başlamasının akabinde Rusya’ya getirilen yasakla karşılaştırıldığında bu durumun “ikiyüzlülük olduğu” belirtildi.
EBU’nun “insan onuruna hürmet, barış ve milletlerarası işbirliği bedellerini koruma” sorumluluğu olduğu belirtilen mektupta, “Bu tıp ihlaller devam ederken İsrail’in yarışa katılmasına müsaade veren EBU, Eurovision Müzik Yarışı’nın bütünlüğünü tehlikeye atma ve milletlerarasında birlik ve karşılıklı hürmet için bir platform olma rolünü azaltma riskini taşımaktadır.” tabirlerine yer verildi.
“BU HÜKÜMETLER ORTASINDA BİR YARIŞ DEĞİL”
Buna karşılık EBU, Eurovision’un “hükümetler değil, kamu hizmeti yayıncıları ortasında bir yarışma” olduğu tarafındaki telaffuzunu yineleyerek, İsrail’in yayın kuruluşu KAN’ın birliğin tam ve bağımsız bir üyesi olmaya devam ettiğini ve Rus devlet yayıncılarının tersine, kendi hükümeti tarafından kamuoyu önünde eleştirildiğini öne sürdü.
EBU Genel Müdürü Noel Curran yazılı bir yanıtla Ukrayna ve Gazze’deki “çatışmalar ortasında karşılaştırma yapmayı” reddederek, KAN’ın müsabakaya iştirak için gerekli şartları sağladığını savundu.
Tepkiler sırf yayıncılarla sonlu kalmadı. Ortalarında kazananların da bulunduğu 70’den fazla eski Eurovision iştirakçisi, EBU’ya açık mektup göndererek İsrail’in ve onun yayıncısı KAN’ın müsabakadan men edilmesini istedi. Geçen yıl müsabakayı kazanan Nemo da bu davetlere takviye verdi.
GEÇEN YIL DA REAKSİYON ÇEKMİŞTİ
Geçen yıl İsveç’in Malmö kentinde düzenlenen Eurovision Müzik Yarışı, Gazze’ye yönelik hücumlar başlatan İsrail’in iştiraki nedeniyle hem yarış öncesinde hem de yarış mühletince ağır protesto ve yansılara sahne olmuştu.
Yarışma boyunca geniş güvenlik tedbirlerinin alındığı Malmö sokaklarında, binlerce kişi Filistin bayraklarıyla yürüyerek İsrail’in yarışa iştirakini protesto etmişti.
Gergin bir atmosferde yapılan aktiflik, sahne önünde ve ardında çeşitli protestolara tanıklık etti. Yarı final gecesinde sahne alan Filistin kökenli eski yarışmacı Eric Saade, performansını koluna taktığı kefiyeyle tamamlamıştı.
İsrail’in müsabakadan men edilmesi için EBU’ya birçok kere başvuran İrlandalı iştirakçi Bambie Thug, final performansına yüzünde Orta Çağ Kelt yazı sistemiyle yazılmış “ateşkes” tabiriyle çıkarak dikkat çekmişti.
Portekiz’i temsil eden Iolanda tırnaklarına Filistin kefiyesinden esinlenen motifler uygulayarak sahneye çıkmış, “Grito” isimli müziğini söyledikten sonra “Barış galip gelecek!” diye bağırarak iletisini iletmişti.
İSRAİL’İN TEMSİLCİSİ PROTESTO EDİLMİŞTİ
İsrail’i temsil eden Eden Golan ise hem prova sürecinde hem de sahne performansları sırasında seyirciler tarafından yuhalanmış, EBU’nun bu olumsuz reaksiyonları bastırmak gayesiyle “anti-booing” teknolojisi ve evvelden kaydedilmiş alkış sesleri kullandığı tez edilmişti.
Golan’ı yuhalayan ya da Filistin bayrağı açan izleyicilerin güvenlik görevlilerince uyarılarak salondan çıkarıldığı anlara ilişkin manzaralar de toplumsal medyada geniş yer bulmuştu.
