Bilim insanları, Dünya’da sırf biyolojik süreçlerle üretilen gazların kimyasal parmak izlerini yabancı bir gezegenin atmosferinde tespit ederek, dönüm noktası olabilecek bir keşif yaptı.
James Webb Uzay Teleskobu’nun K2-18 b olarak isimlendirilen gezegenle ilgili müşahedelerinde yer alan iki gaz (Dimetil sülfür yahut DMS ve dimetil disülfür ya da DMDS) Dünya’da canlı organizmalar, bilhassa de deniz fitoplanktonları, algler üzere mikrobik hayat tarafından üretiliyor.
Araştırmacılar, bunun gezegenin mikrobik hayatla dolu olabileceğini gösterdiğini söyledi. Bununla birlikte, gerçek canlı organizmaların keşfini duyurmadıklarını, daha çok muhtemel bir biyo-imzayı (biyolojik bir sürecin göstergesi) duyurduklarını ve bulguların ihtiyatlı bir biçimde görülmesi gerektiğini, daha fazla müşahede yapılması gerektiğini vurguladı.Yine de heyecanlı olduklarını lisana getirdiler.
YABANCI BİR DÜNYANIN BİRİNCİ İPUÇLARI
Astrophysical Journal Letters’da yayınlanan çalışmanın başyazarı Cambridge Üniversitesi Astronomi Enstitüsü’nden astrofizikçi Nikku Madhusudhan, bunların muhtemelen üzerinde yaşanılan yabancı bir dünyanın birinci ipuçları olduğunu söyledi.
Madhusudhan, “Bu, güneş sisteminin ötesinde ömür arayışında bir dönüşüm anı; mevcut imkanlarla potansiyel olarak yaşanabilir gezegenlerde biyo-imzaları tespit etmenin mümkün olduğunu gösterdik. Gözlemsel astrobiyoloji çağına girmiş bulunuyoruz” dedi
BİR GEZEGEN DAHA TESPİT EDİLDİ
K2-18 b, Dünya’dan 8,6 kat daha büyük ve çapı, gezegenimizden yaklaşık 2,6 kat daha büyük. Gezegen yüzeyinde hayat için kilit bir bileşen olan sıvı suyun bulunabileceği bir ara olan “yaşanabilir bölge”de Güneş’ten daha küçük ve daha az parlak bir kırmızı cüce yıldızın etrafında, Dünya’dan yaklaşık 124 ışık yılı uzaklıkta, Aslan takımyıldızında yörüngede dönüyor. Bir ışık yılı, ışığın bir yılda kat ettiği 5,9 trilyon mil (9,5 trilyon km) aralık olarak biliniyor. Bu yıldızın yörüngesinde dönen bir gezegen daha tespit edildi.
“YAŞAMLA DOLU OKYANUS DÜNYASI”
1990’lardan bu yana güneş sistemimizin ötesinde dış gezegen olarak isimlendirilen yaklaşık 5 bin 800 gezegen keşfedildi. Bilim insanları, mikroorganizmalar tarafından yaşanabilir sıvı su okyanusuyla kaplı ve hidrojen bakımından güçlü bir atmosfere sahip okyanus ötesi dünyalar olarak isimlendirilen dış gezegenlerin mevcut olduğunu varsaydı.
2021’de fırlatılan ve 2022’de faaliyete geçen Webb’in daha evvelki müşahedeleri, K2-18 b’nin atmosferinde metan ve karbondioksit tespit etmişti; bu da bir yıldızın yaşanabilir bölgesindeki bir ötegezegenin atmosferinde karbon bazlı moleküllerin birinci defa keşfedildiği manasına geliyordu.
Madhusudhan, “Şu ana kadar JWST’den (James Webb Uzay Teleskobu) elde edilen tüm dataları açıklayan tek senaryo, geçmiş ve mevcut müşahedeler de dahil olmak üzere, K2-18 b’nin ömürle dolu bir okyanus dünyası olduğu senaryodur. Fakat, açık olmalı ve öteki senaryoları keşfetmeye devam etmeliyiz.”
TEMEL VARSAYIM: KOLAY MİKROBİK YAŞAM
Madhusudhan, okyanus ötesi dünyalar varsa, “Muhtemelen Dünya’nın okyanuslarında gördüğümüz üzere mikrobiyal ömürden bahsediyoruz” dedi.
Okyanuslarının Dünya’nınkinden daha sıcak olduğu varsayılıyor. Madhusudhan, muhtemel çok hücreli organizmalar ve hatta akıllı ömür hakkında sorulan soruya, “Bu soruyu bu etapta cevaplayamayacağız. Temel varsayımımız kolay mikrobik yaşamdır” dedi.
“YALNIZ MIYIZ?”
Her ikisi de tıpkı kimyasal aileden olan DMS ve DMDS’nin değerli dış gezegen biyo-imzaları olduğu varsayım ediliyor. Webb, gezegenin atmosferinde birinin ya da başkasının ya da muhtemelen her ikisinin de yüzde 99,7 itimat seviyesinde mevcut olduğunu buldu; bu da müşahedenin istatistiksel bir tesadüf olma ihtimalinin hala yüzde 0,3 olduğu manasına geliyor.
K2-18 b, çapı Dünya’nınkinden büyük fakat güneş sistemimizin en küçük gaz gezegeni olan Neptün’ünkinden küçük olan “Neptün-altı” gezegenler sınıfının bir modülüdür.
Madhusudhan, ötegezegen biliminin “Kutsal Kase ”sinin, güneş sistemimizin ötesinde Dünya gibisi bir gezegende hayat olduğuna dair delil bulmak olduğunu söyledi. Madhusudhan, çeşidimizin binlerce yıldır kozmosta “yalnız mıyız” diye merak ettiğini ve artık okyanus ötesi bir dünyada mümkün yabancı hayatı tespit etmenin yalnızca birkaç yıl içinde olabileceğini söyledi.
