Yapılan bir araştırma, okyanusların son 20 yıl içinde daha karanlık bir hal aldığını ortaya koydu. Araştırmacılar, bu eğilimin tüm dünyadaki deniz hayatı üzerinde büyük bir tesiri olacağından kaygı duyuyor.
The Guardian gazetesinin haberine nazaran, uydu bilgileri ve sayısal modellemeler, 2003-2022 yılları ortasında okyanusların beşte birinden fazlasının “karanlık olduğunu” gösterdi. Bu, hayatın devam edebilmesi için Güneş ve Ay ışığının gerekli olduğu su şeridinde bir azalma olduğu manasına geliyor. Bu tesir, 75 milyon kilometre karelik okyanus alanında görülebiliyor. Bu ise Avrupa, Afrika, Çin ve Kuzey Amerika’nın toplam kara alanına denk düşen bir alan demek. Kelam konusu tesir, deniz canlılarının yüzde 90’ının yaşadığı suların üst katmanını da “rahatsız ediyor”.
“FOTİK” ALANLAR DARALIYOR
Plymouth Üniversitesi’nden deniz müdafaa uzmanı Dr. Thomas Davies, araştırma sonuçlarının “endişe duymak için gerçek bir sebep teşkil ettiğini” vurguladı. Davies, bu durumun deniz ekosistemleri, global balıkçılık ve okyanuslarda kritik ehemmiyete sahip karbon ve besin tuzu devranı açısından olasılıkla önemli sonuçları olacağına dikkat çekti.
Deniz ömrünün büyük bir çoğunluğu, okyanusların “fotik” alanlarında serpilip gelişiyor; yüzeyde yer alan bu katmanlar organizmaların kullanabileceği kâfi ışığın içeri geçmesine müsaade veriyor. Güneş ışığı dalgaların ötesinde 1 kilometrelik bir derinliğe ulaşabilse de uygulamada bu sayı 200 metre civarında.
Su kütlelerinin üst kısmı birebir vakitte fitoplanktonlar olarak bilinen bitki gibisi organizmaların fotosentez yaptığı yer. Bu organizmalar, denizlerdeki çabucak her besin ağının temelini oluşturuyor ve gezegendeki oksijenin yaklaşık yarısını üretiyor. Pek çok balık, deniz memelisi ve öbür canlılar besinin daha bol olduğu “fotik” bölgelerin ılık sularında avlanıp beslenebiliyor ve çoğalabiliyor.
Davis ve beraberindeki araştırmacılar, fotik alanların derinliğini hesaplamak için uydu bilgilerini ve sudaki ışığı ölçen bir algoritmayı kullandı. Araştırma, “kararmanın” 2022 yılına kadar olan 20 yıllık süreçte okyanusları yüzde 21 oranında etkilediğini ortaya koydu. Bu, okyanusların yüzde 9’unda fotik alanların 50 metre daha sığ olmasına yol açtı. Okyanusların yüzde 2,6’sında ise bu aralık, 100 metre düzeyindeydi.
IŞIK SUYA NÜFUZ EDEMEYİNCE OKYANUSLAR KARARIYOR
Işığın suya nüfuz etmekte zorlandığı durumlarda okyanuslar da daha karanlık bir hal alıyor. Kıyı şeritleri boyunca besin açısından varlıklı sular yüzeye çıkarken, yağmur suyu da besin tuzları ve çökeltileri karadan suya taşıyor. Kıyının çok daha açıklarındaki suların neden karanlık olduğu o kadar net olmasa da global ısınmanın ve okyanus akıntılarındaki değişimlerin bunda bir rol oynadığı düşünülüyor.
Öte yandan, tıpkı araştırmanın sonuçlarına nazaran, gezegendeki okyanuslar genel olarak “kararsa” da okyansuların yaklaşık yüzde 10’u son 20 yıl içinde daha ışıklı ve aydınlık bir hal aldı. İrlanda’nın batı kıyısı açıklarında çok geniş bir okyanus alanının aydınlandığı, daha açıklarda ise yeniden bir kararmanın görüldüğü belirtildi.
