Fransa Atom Gücü Komisyonu’nun (CEA) 1960’lı ve 70’li yıllarda Fransız Polinezyası’ndaki nükleer testlerin yıkıcı tesirlerini hafife aldığını gösteren bir araştırmaya karşı koymak için on binlerce dolar harcadığı ortaya çıktı.
Belgeler, Pasifik bölgesinde yapılan nükleer testlerin tesirlerini ortaya koyan ve testlerin kabul edilenden daha fazla insan için nükleer kirlilik manasına geldiğini gösteren araştırmayı itibarsızlaştırmak için gayret gösterildiğini gösterdi.
CEA 1 YIL SONRA KENDİ KİTAPÇIĞINI YAYINLADI
The Guardian gazetesinin haberine nazaran, Disclose isimli araştırma platformu, kelam konusu nükleer testler hakkında yürütülen meclis soruşturmasının sonucunda hazırlanan rapor yayınlanmadan evvel dokümanlara ulaştı. Le Monde ve The Guardian gazetesinin gördüğü evraklar, nükleer testlerin sonuçları konusundaki araştırmaya karşı CEA tarafından kampanya yürütüldüğünü ortaya koydu.
Fransa’nın 1966-1996 yılları ortasında Moruroa ve Fangataufa mercan adalarında gerçekleştirdiği 193 nükleer testten altısı hakkında 2021 yılında yayınlanan “Toxique” isimli bir kitap, kelam konusu testlerin Fransa’nın o vakte kadar kabul ettiğinden çok daha fazla insanı kontamine ettiğini gösteriyordu.
Son dokümanlar ise kitabın yayınlanmasından bir yıl sonra CEA’nın bahisle ilgili kendisinin hazırladığı kitapçıktan 5 bin kopya bastırdığını gösterdi. Kitapçığın başlığı “Fransız Polinezyası’ndaki nükleer testler: Neden, nasıl ve hangi sonuçlarla?” idi ve adalarda dağıtımı yapımıştı.
BÖLGEYE 4 KİŞİLİK BİR TAKIM GÖNDERİLDİ
Buna nazaran, CEA, 90 bin euroyu aşkın bir maliyete sebep olan bir operasyon kapsamında, Fransız Polinezyası’na dört kişilik bir grup de gönderdi. Kelam konusu takım, “business class” ile bölgeye uçtu, Hilton otelinde kaldı, bölgenin önde gelenleri ile bir ortaya geldi ve basına röportajlar verdi.
CEA’nın kuşe kağıda basılan kitapçığında, kitapta lisana getirilen “iddialara” karşı “bilimsel yanıtlar” verildiği argüman ediliyordu. Kitapçıkta, kontaminasyon (kirlilik) ölçüsünün “sınırlı” olduğu argüman ediliyor, Fransa’nın her vakit şeffaf davrandığı ve lokal halkın sıhhatine hürmet gösterdiği ileri sürülüyordu.
Disclose, Princeton Üniversitesi’nin bilimsel ve global güvenlik programı ve Interprt isimli etraf adaleti araştırma kolektifinin birlikte hazırladığı “Toxique” isimli kitap, o periyotta Fransa’da infial yaratmış, Fransa’nın “bölgeye olan borcunu” kabul eden Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron da bölgeyi ziyaret etmişti.
EN AZ 2 BİN ASKER DE KANSER OLACAK KADAR RADYASYON ALMIŞ OLABİLİR
Araştırmanın sonuçlarına nazaran, yalnızca 1974 yılında yapılan testte, Tahiti ve yakınlarındaki adaların nüfusu kadar olan 110 bin kişinin, daha sonra 23 farklı kanser çeşidinden birine yakalanmaları halinde tazminat almalarını sağlayabilecek kadar yüksek bir radyasyona maruz kalmıştı.
Kitapta, CEA’nın kelam konusu radyasyon düzeylerini uzun bir mühlet hafife aldığı ve tazminat hakkı kazananların sayısını önemli manada hudutlu tuttuğu belirtildi. Buna nazaran, 2023 yılı prestijiyle, 2 bin 846 tazminat talebinin yarısından azı yargıçlar tarafından kabul edilebilir bulunmuştu.
Öte yandan, CEA’nın eski liderlerinden ve 2022 yılında Fransız Polinezyasına gönderilen isimlerden Vincenzo Salvetti, kurumun hazırladığı kitapçığın “kitaba cevap olarak CEA’nın yaşanan olaylara dair kendi resmi sürümü olduğunu” reddetti.
The Guardian’ın haberinde, bölgedeki adalarda radyasyonla temaslı tiroid, göğüs ve akciğer kanserleri ile lösemi ve lenfomanın sık görüldüğü belirtildi. Fransa ordusu da en fazla 2 bin askerin kansere sebep olabilecek kadar radyasyona maruz bırakılmış olabileceğini belirtti.
