Bilim insanları, gezegenimizin yüzeyinin 2 bin 700 kilometre derinliğinde şaşırtan bir keşif yaptı.
ETH Zürih Üniversitesi’nden bir grup, Dünya’nın derinliklerinde katı kaya akıntılarının hareket ettiğini ortaya çıkardı.
Bu tuhaf kaya akışı, erimiş magma üzere sıvı ya da yüzeyde gördüğümüz kırılgan kaya üzere büsbütün katı değil.
UZUN MÜDDETTİR ŞÜPHELENİYORLARDI
Bu, bilim insanlarının uzun müddettir şüphelendiği lakin birinci sefer doğrulanan bir durumu gözler önüne serdi: Derinlerdeki kaya, tıpkı kaynayan bir su tenceresindeki üzere konveksiyon akımlarıyla hareket ediyor.
Araştırmanın başyazarı Profesör Motohiko Murakami, “Keşfimiz, Dünya’nın sadece yüzeyde değil, iç kısmında da hareket halinde olduğunu gösteriyor” dedi.
KAYA AKINTILARI HARİTALANDIRILACAK
Bu teorinin doğrulanması, bilim insanlarının artık Dünya’nın derinliklerinde zımnî kalan kaya akıntılarını haritalandırmaya başlamasına imkan tanıyor.
Bu akıntıların bir gün volkanları, sarsıntıları, tektonik levhaları ve hatta Dünya’nın manyetik alanını tetikleyen “görünmeyen motoru” açıklayabileceği düşünülüyor.
Murakami, “Sonunda bulmacanın eksik kalan kesimini da bulduk” yorumunda bulundu.
ALIŞILMIŞIN DIŞINDA BİR KATMAN VAR
Dünya, kabuk, manto ve çekirdek olmak üzere üç ana katmana ayrılıyor. Bu çarpıcı keşif, mantonun “D katmanı” olarak bilinen ve alışılmadık bir özellik gösteren bölgesinde yapılan araştırmalarla ortaya çıktı.
Depremlerden yayılan sismik dalgalar bu katmana ulaştığında, birdenbire hızlanıyor — bu da dalgaların farklı bir unsura girdiğini düşündürüyor.
YERALTI KAYA AKINTISI
Yani, D katmanı aslında yüzeyin 2 bin 700 kilometre altında yer alan dev bir yer altı kaya akıntısı. Bu akıntı çok yavaş—yılda sadece birkaç santimetre hızla—hareket etse de, milyarlarca yıllık vakit diliminde büyük ölçekte bir yer değiştirme yaratıyor.
Uzmanlar, mantonun her ne kadar katı bir yapıya sahip olsa da uzun vakit ölçeklerinde sıvı üzere akabildiğini belirtiyor.
DÜNYA’NIN DERİNLİKLERİNDE ZIMNÎ DİNAMİKLER
Dört milyar yıllık bir süreçte, yılda yalnızca birkaç santimetrelik bir hareketin bile devasa bir yer değiştirme manasına geldiği söz ediliyor.
Bu keşif, Dünya’nın derinliklerindeki kapalı dinamikleri anlamada değerli bir kilometre taşı olarak görülüyor.
