Tayvan’daki Ulusal Tsing Hua Üniversitesi’nde doktora öğrencisi Terry Phan liderliğindeki araştırma takımı, eski uydu bilgilerinde gezegen olabilecek bir gökcismi belirlediklerini duyurdu. Çalışmada elde edilen bulgular, 24 Nisan’da bilimsel makalelerin yayımlandığı arXiv platformunda ön baskı olarak paylaşıldı ve Publications of the Astronomical Society of Australia mecmuasında yayımlanmak üzere kabul edildi.
İZLER ESKİ UYDULARDAN
Araştırmacılar, 1983’te misyon yapan Infrared A stronomical Satellite (IRAS) ve 2006–2011 yılları ortasında faaliyet göstermiş Japon AKARI uydularının arşiv bilgilerini taradı. Hedef, Güneş’in çok ötesinde yavaş hareket eden, potansiyel olarak Dokuzuncu Gezegen olabilecek cisimleri tespit etmekti.
Ekip, bilinen gökcisimlerini eleyerek geriye kalan birkaç aday üzerinde ağırlaştı. Sonuçta, iki uydu imajında de birebir renk ve parlaklık özelliklerini taşıyan, büyük ihtimalle tıpkı objeye ilişkin olan “iyi bir aday” üzerinde karar kıldı. Bu aday, sırf birkaç kızılötesi imgede küçük bir nokta olarak görünse de, hareketi büyük ve uzak bir gezegene işaret edebilecek nitelikteydi.
Araştırmanın başyazarı Phan, Science mecmuasına yaptığı açıklamada keşfi gördüğünde büyük heyecan duyduğunu belirterek, “Bu bizi çok motive etti,” dedi. Lakin müşahedelerin katılaşması için adayın yörüngesinin daha detaylı biçimde takip edilmesi gerektiği vurgulandı.
BULGULARDAKİ ŞÜPHELER
Yeni gezegen adayı her ne kadar dikkat cazip olsa da, bilim topluluğunda kuşkuyla karşılandı. Dokuzuncu Gezegen hipotezini birinci olarak 2016’da öne süren Kaliforniya Teknoloji Enstitüsü’nden (Caltech) astronom Mike Brown, bu çalışmada yer almamış olmasına karşın datalar üzerinde hesaplamalar yaptı. Brown, tespit edilen kızılötesi sinyalin yörüngesinin, Güneş Sistemi’nin düzlemiyle yaklaşık 120 derecelik bir eğimle kesiştiğini belirledi. Bu, Dokuzuncu Gezegen için öngörülen 15–20 derecelik eğimden çok daha fazla.
Brown, bu açı farkının adayın Planet Nine olmadığını düşündürdüğünü belirterek, “Bu onun orada olmadığını göstermez lakin Dokuzuncu Gezegen olmadığını gösterir. Bu gezegen, Güneş Sistemi’nde gözlemlediğimiz tesirlerin hiçbirini açıklayamaz” dedi.
DOKUZUNCU GEZEGEN TEORİSİ NEDEN DEĞERLİ?
Dokuzuncu Gezegen’in varlığı, Kuiper Kuşağı’ndaki kimi cisimlerin sistemsiz yörüngelerini açıklamak için öne sürüldü. Bu bölgede gözlemlenen sıra dışı hareketlerin, Güneş Sistemi’nin dış bölgelerinde dev bir gezegenin kütleçekimiyle etkileniyor olabileceği düşünülüyor. Fakat bu teoriyi desteklemeyen astronomlar da var; kimileri bu düzensizliklerin rastlantısal yahut diğer doğal süreçlerle açıklanabileceğine inanıyor.
Eğer Dokuzuncu Gezegen hakikaten varsa, Dünya’dan çok daha büyük bir kütleye sahip olması ve Güneş’in etrafında milyarlarca kilometre ötede, çok uzun süren ve alışılmadık bir yörüngede dönmesi bekleniyor. Bu da onun direkt gözlemlenmesini son derece zorlaştırıyor.
Brown’a nazaran, yeni tespit edilen kızılötesi sinyal hakikaten bir gezegen ise, bu gezegen Dokuzuncu Gezegen’le tıpkı anda var olamaz; çünkü birbirlerinin yörüngelerini bozarlardı. Bu da yeni adayın, Dokuzuncu Gezegen teorisinin geçerliliğini sorgulatabilecek diğer bir gezegen olabileceği manasına geliyor.
SON KELAM RUBIN GÖZLEMEVİ’NDEN Mİ GELECEK?
Dokuzuncu Gezegen’in varlığı hâlâ tartışmalı bir husus olarak kalmaya devam ediyor. Lakin bu durum yakında değişebilir. Şili’de imali süren Vera C. Rubin Gözlemevi’nin 2025 sonunda faaliyete geçmesi bekleniyor. Dünyanın en büyük dijital kamerasına sahip olacak olan bu yeni jenerasyon teleskop, gökyüzünü benzerlerinden çok daha derin ve detaylı biçimde tarayacak.
Araştırmacılar, Rubin Gözlemevi’nin bir-iki yıl içinde Dokuzuncu Gezegen’i gözlemleyebileceğini, şayet nitekim varsa onun izini bulabileceğini umuyor.
