Çinli bilim insanları, sırf Tiangong Uzay İstasyonu’nda var olan yeni bir bakteri çeşidi keşfettiklerini açıkladı. “Niallia tiangongensis” ismi verilen bu mikrop, çoklukla toprakta bulunan ve insanlarda yara enfeksiyonlarına yol açabilen bir patojen olan Niallia circulans tipiyle akraba. Bu yeni çeşit, uzaya mahsus şartlarda ortaya çıkmış gibi görünüyor.
Çin uzay ajansı, Tiangong Uzay İstasyonu’nun inşasına 2021 yılında ana modülün fırlatılmasıyla başladı. O tarihten bu yana her dört ayda bir üç taykonot (Çinli astronot), yörüngede çeşitli deneyler yapmak üzere istasyona gönderiliyor. Bu deneyler ortasında, istasyon içindeki yüzey ekipmanlarından örnekler toplanması da bulunuyor. Yeni bakteriye, kelam konusu deneylerde rastlandı.
Uzayda mutasyona uğramış bakterilerin tespiti aslında çok da şaşırtan değil. Emsal bir durum daha evvel Milletlerarası Uzay İstasyonu’nda da yaşanmıştı. Örneğin 2018 yılında, fırsatçı patojen Enterobacter bugandensis ile bağlı beş bakteri tipi tespit edilmiş, geçen yıl ise sekiz farklı tıp daha bulunmuştu. Bu bakterilerin genetik olarak Dünya’daki benzerlerinden farklı olduğu anlaşılmıştı.
MAYIS 2023’TEN KALMA
Mayıs 2023’te, taykonotlar Fei Junlong, Deng Qingming ve Zhang Lu, CHAMP isimli program kapsamında (CSS Ömür Alanı Mikrobiyom Programı) bir kabinden örnekler topladı. Yeni bulunan Niallia tiangongensis bakterisi de bu çalışmaların bir eseri.
International Journal of Systematic and Evolutionary Microbiology mecmuasında yayınlanan araştırmaya nazaran bilim insanları, bu yeni bakterinin, N. circulans’ın uzayda geçirdiği mutasyonlarla mı evrimleştiğini yoksa esasen genetik olarak avantajlı birtakım sporların uzay ortamında çoğalma fırsatı mı bulduğunu şimdi bilmiyor. Örneğin, yeni bakteri cinsinin jelatini parçalayıp hem azot hem de karbon kaynağı olarak kullanabildiği gözlemlendi.
Ayrıca kimi protein mutasyonları, bu bakterinin farklı mikroorganizmaları bir ortaya getirip koruyan yapılar olan biyofilm oluşturma yeteneğinde artış olabileceğine işaret ediyor. Bunun yanında, bakterinin radyasyon hasarından daha süratli kendini onarabildiği de gözlendi. Tüm bu özellikler, düşük yerçekimi ve yüksek radyasyon üzere uzay ortamında zorluklarla başa çıkmak açısından epey yararlı.
Uzayda bakterilerin nasıl evrim geçirdiğini incelemek, gelecekteki astronotlar, kozmonotlar ve taykonotların sıhhati açısından büyük ehemmiyet taşıyor. Hatta birtakım bilim beşerlerine nazaran, mevcut uzay ortamları “insan sıhhati açısından fazla steril” olabilir. Bu çalışma birebir vakitte Dünya için de yarar sağlayabilir; zira bakterilerin uzayda geçirdiği mutasyonlar, onların zayıf taraflarını ortaya çıkarabilir ve bu da yeryüzündeki hastalıklarla uğraşta yeni yolların önünü açabilir.
