Rus ordusu, son birkaç haftadır Ukrayna’nın birçok kentini maksat alan ağır bir hücum başlattı.
Ukrayna’dan yapılan açıklamalar, 29-30 Ağustos günlerinde Zaporijya kentine yaklaşık 600 insansız hava aracıyla yapılan hücumun son devrin en ağır hava operasyonu olduğunu kayda geçirdi.
Rusya, hafta sonu Dnipro ve Pavlovgrad kentleri de dahil olmak üzere 14 bölgeyi de amaç aldı ve karada ilerlemeye devam etme niyetinde olduğunu gösterdi.
Rus ordusu geçen hafta da Kiev’e ağır akınlarda bulunmuş, ortalarında AB Delegasyon binası da olmak üzere sivil gayeler vurulmuş ve bu Ukrayna ve Avrupa’nın yansısına neden olmuştu.
Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelenski, dün yaptığı açıklamada, Rusya’nın barış niyetinde olmadığını kaydetti ve milletlerarası toplumun gecikmeden ağır ve tesirli yaptırımlarda bulunması davetini yaptı. AB de Rusya’ya 19. yaptırım paketi için çalıştığını duyurdu.
Bundan iki hafta evvel ise tablo büsbütün farklıydı.
ABD Başkanı Donald Trump, 15 Ağustos’ta Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin ile Alaska’da, 18 Ağustos’ta Zelesnsky ve önde gelen Avrupalı önderlerle Beyaz Saray’da iki tepe düzenlemiş ve kendisinin de iştirakiyle Rusya-Ukrayna doruğunun düzenleneceğini ilan etmişti. Üç yıldır süren savaşın sona ereceğine ait ümitler bu gelişmeler sonucunda artmıştı.
Bugün gelinen nokta ise tarafların direkt görüşmeye hiç de yakın olmadığını gösteriyor. Kremlin, bu türlü bir görüşme planı olmadığını vurgularken, Rusya Dışişleri Bakanı Sergey Lavrov da gerekli hazırlıklar tamamlanmadan görüşme olmayacağını kaydetti.
BU NOKTAYA NASIL GELİNDİ?
Bu süreçte yapılan değerlendirmelerde, ABD Başkanı Trump’ın süreci yeterince güzel analiz edemediği, Dışişleri Bakanlığı ve istihbarat uzmanlarının görüşlerine dinlemediği ve bu nedenle Putin’in oyun planını göremediği ögesi öne çıkıyor.
New York Times’da çıkan bir haberde Trump idaresinin diplomaside “kör uçuşu” yaptığı, uzmanlara hiçbir biçimde danışılmamasının olumsuz sonuçlandığı tenkidine yer verildi.
Trump’ın Ortadoğu Özel Temsilcisi olan fakat Ukrayna-Rusya savaşı evrakını da yürüten Steve Witkoff’un Putin ile Alaska tepesi öncesi yaptığı görüşmede Kremlin’in yaklaşımını tam olarak çözememiş olabileceği ve Washington’un tabloyu tam olarak görememiş olabileceği de Amerikan basınında sıkça yer aldı.
Putin’in ABD’de yeni idarenin işbaşına gelmesinin akabinde en büyük maksadının Ukrayna konusu dahil global nizamı Trump ile ikili görüşebilmek olduğu, Alaska tepesiyle de bunu sağladığı bedellendiriliyor. Ukrayna savaşını yürütmek için vakit da kazanan Putin’in kış aylarına kadar saldırıyı sonlandırmak ya da yavaşlatmak niyetinde olmadığı da öngörülüyor.
Putin’in, tıpkı vakitte “ateşkes” mümkünlüğünü da Trump ile görüşmesinin akabinde gündemden kaldırdığı bedellendiriliyor.
TARAFLAR MUAHEDEYE UZAK
Putin-Zelenski muhtemel görüşmesine ait beklentilerin taraflar ortasındaki temel farklılıkların azaltılması tarafında somut bir ilerleme olmadan yükseltilmesi de meseleler ortasında.
Rusya ve Ukrayna ortasındaki iki temel görüş farklılığı güvenlik garantileri ve toprak konusunda.
Ukrayna, savaşın sona ermesinin akabinde Rusya’nın bir daha saldırmaması için aktif güvenlik garantileri istiyor. Bu kapsamda Batılı ülkelerin askerlerinden oluşacak bir barış gücünün konuşlanmasını kaide koşuyor.
Rusya ise güvenlik garantilerinin kendisine danışılmadan kararlaştırılamayacağını, Ukrayna’ya NATO ülkelerinden oluşan bir gücün konuşlanmasının imkanlı olmadığını kaydediyor. Şimdi doğrulanmayan haberler bu türlü bir güç oluşturulacaksa Çin, Güney Afrika üzere Avrupalı olmayan ülkelerin tercih edileceği argüman ediliyor.
ABD ve Avrupalı ülkelerin son 10 günde yaptığı görüşmelerden şimdi net bir durumun ortaya çıkmamış olması da süreci geciktiren ögeler ortasında sayılıyor.
Rusya-Ukrayna ortasında en kritik sorun ise toprak konusunda kimin hangi odunu vereceği. Rusya’nın işgal ettiği kimi bölgeler karşılığında Donbass’ın tamamını istediği basına yansıyan haberler ortasında.
Ukrayna ise toprak bütünlüğünden taviz verme niyetinde olmadığını kaydetti.
Moskova, bu hususlarda taraflar ortasında bir muahede olmadan Putin-Zelensky görüşmesinin gerçekleşmeyeceği bildirisini net bir biçimde veriyor.
TRUMP NE YAPACAK?
ABD Başkanı Trump’ın bu süreçte nasıl bir hal takınacağı ise meçhul.
Trump, son aylarda Putin’in halinden duyduğu rahatsızlığı gizlemiyordu. Kalıcı barış muahedesi olmaması durumunda Rusya’ya yaptırım uygulama tehdidinde bulunan Trump, Rusya’dan petrol ve doğalgaz alan ülkelerin de yaptırımlara maruz kalacağını kaydediyordu.
ABD Başkanı, Beyaz Saray zirvesinden sonra yaptığı açıklamalarda birkaç hafta bekleyeceğini vurgulamış lakin nasıl bir yol izleyeceğini belirtmemişti. Yardımcısı J.D. Vance ise Rusya’nın önemli ödünlerde bulunduğunu söylemiş, tarafların savaşmaya devam etmeleri durumunda ABD’nin daha fazla müdahil olmayabileceğini kaydetmişti.
Trump’ın takınacağı halin barışa giden yolda yaşanan gerilemeden hangi tarafı daha fazla sorumlu tutacağına nazaran şekilleneceği öngörülüyor.
