X platformunda (eski ismiyle Twitter) yerleşik olarak kullanılan Elon Musk’ın xAI’ına ilişkin Grok üzere yapay zeka araçlarına “Hey Grok, bu gerçek mu?” üzere sorular yöneltmek toplumsal medya kullanıcıları ortasında yeni norm haline geldi. Lakin Grok ve gibisi chatbot’lar sıklıkla yanlış bilgilerle karşılık veriyor.
Örneğin, Grok, Sudan’daki eski bir havaalanı imajını Hindistan-Pakistan çatışmasına ilişkin bir füze saldırısı olarak tanımladı. Nepal’deki bir yangın görüntüsünü ise Pakistan’ın askeri yansısına dair “olası kanıt” diye sundu.
“BEYAZ SOYKIRIMI” KOMPLOSUNU BİLE YAYDI
Grok, yakın vakitte Güney Afrika bağlamında “beyaz soykırımı” üzere çok sağcı bir komplo teorisini alakasız hususlarda kullanıcı karşılıklarına dahil etti. Bu da sistemin eğitimi ve denetimine dair önemli tasalara yol açtı.
Dezenformasyon denetleme kuruluşu NewsGuard’dan McKenzie Sadeghi, insan doğrulayıcıların sayısı azalırken kullanıcıların AI botlara yöneldiğini, lakin bu sistemlerin bilhassa aktüel gelişmelerde emniyetli bilgi veremediğini söyledi.
Örneğin, Uruguay’da AFP doğrulayıcıları Gemini’ye yapay zeka ile üretilmiş bir bayanın fotoğrafını sorduklarında, bot manzaranın gerçek olduğunu söyleyip bir de uydurma kimlik bilgileri sundu.
Benzer biçimde, Amazon Nehri’nde yüzen dev bir anakonda görüntüsüne Grok “gerçek” demekle kalmadı, hayali bilimsel keşiflerden bile kelam etti. Meğer görüntü yapay zekâ ile üretilmişti.
Bu durumlar yaşanırken Meta, 2024 başında ABD’deki üçüncü taraf doğrulama programını sonlandırarak, “X” platformundaki “Topluluk Notları” gibisi kullanıcı doğrulamasına dayalı bir sisteme geçti. Lakin bu modelin aktifliği uzmanlar tarafından sorgulanıyor.
TARAFSIZLIK TARTIŞMASI
ABD’de doğrulama faaliyetleri, siyasi kutuplaşmanın da tesiriyle uzun müddettir tartışmalı. Bilhassa kimi sağ görüşlü çevreler, gerçek kontrolü “sansür” olarak nitelendiriyor. AFP üzere profesyonel doğrulayıcılar ise 26 lisanda, bilhassa Latin Amerika, Asya ve AB ülkelerinde bu hizmeti sürdürmekte.
Yapay zeka sistemlerinin eğitilme biçimi ve içerik siyasetleri, siyasi yönlendirmelere açık olabilir. Örneğin Grok’un “beyaz soykırımı” sözünü kullanması, sistem komutlarına dışarıdan yapılan yetkisiz müdahalelere bağlandı. Fakat bir kullanıcı Grok’a bu değişikliği kimin yapmış olabileceğini sorduğunda, sistem en muhtemel kişinin Elon Musk olduğunu söyledi.
